शिशुको जन्मिन पाउने अधिकार म किन खोसूँ ?

बाँच्न पाउने अधिकारको परवाह नगरी गर्भपतन गराउनु नाजायज हो

  • कार्तिक १०, २०७५
  • १७०६ पटक पढिएको
  • मिश्रा गुरुङ
alt

केही समयअघि इटहरीमा परिवार नियोजन र सुरक्षित गर्भपतनसम्बन्धी चेतनामूलक कार्यक्रम भइरहेको थियो । कार्यक्रमको औपचारिक उद्घाटनसँगै राष्ट्रगान, मौनधारण, स्वागत मन्तव्य शुभकामना मन्तव्य आदि चल्यो ।

कार्यक्रममा उपस्थित सहभागीहरूका विभिन्न जिज्ञासाको जवाफ दिँदै प्रदेश नम्बर १ की नर्सिडस प्रमुख केशु काफ्लेले परिवार नियोजनका अस्थायी साधनका प्रकार, साधन प्रयोगको फÞाइदा र बेफाइदा, परिवार नियोजनको महत्व आदिसम्बन्धी जानकारी दिइन् । विषयगत सामग्री लिएर अन्य वक्ताहरू पनि आए र आफ्नो प्रस्तुति प्रस्तुत गरेर गए ।

गर्भपतनसम्बन्धी विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन तथा अन्य राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सरकारी गैरसरकारी सङ्घ संस्थाहरूले सर्भेक्षण गरी निकालेका नयाँ डाटाहरू लिएर प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ डा. बालकृष्ण शाह आए । विश्वभर प्रत्येक घण्टा, प्रत्येक दिन, प्रत्येक हप्ता, प्रत्येक महिना र प्रत्येक वर्ष हुने सुरक्षित तथा असुरक्षित गर्भपतन र गर्भपतनबाट मृत्यु हुने महिलाहरूको अकल्पनीय डाटाहरूलगायत यससम्बन्धी अन्य डाटाहरू धाराप्रवाह उनले प्रोजेक्टरमार्फत् प्रस्तुत गरे ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले फेब्रुअरी २०१८ मा प्रकाशन गरेको तथ्याङ्कअनुसार संसारभर प्रत्येक वर्ष ५ करोड ६० लाख गर्भपतन गरिन्छ । यो कुल जन्मदरको २५ प्रतिशत हुन आउँछ र यसले ८० लाख महिलाको ज्यान जोखिममा पार्दछ । त्यसमा असुरक्षित गर्भपतन २ करोड ५० लाख पर्दछ । नेपालमा पनि प्रतिवर्ष १५ हजार ५ सय १२ जना महिलाले गर्भपतन गर्छन् । त्यसमा कुल मातृ मृत्युको ७ प्रतिशत गर्भपतनबाट हुने गर्दछ भन्ने डाटा उनले प्रस्तुत गरेका थिए ।

गर्भपतन र यसले निम्त्याएको मातृ मृत्युको विषयलाई त्यहाँ फÞोकस गरिएको थियो । यसको कारक तत्व वा यसबाट नष्ट भएर गएको जीवनको त्यहाँ उल्लेख थिएन । अनावश्यक भावुक मेरो मन भने गर्भपतनबाट नष्ट हुने भु्रण अवस्थाका शिशुहरूको सङ्ख्यामा गएर टक्क अडियो । त्यसपछिको उनकोे प्रस्तुतितर्फ मेरो ध्यान जान सकेन । सोच्दासोच्दै टाउको दुख्न थाल्यो । बाहिर निस्केर एउटा कोडोमोल खाएँ । त्यसको केही समयमा आराम भएको महसुस भएपछि पुनः हलभित्र प्रवेश गरेँ ।

चिकित्सा विज्ञान भन्छ, भु्रण पनि जीवित मानव हो
चिकित्सा विज्ञानले भनेको छ, ‘गर्भमा रहेको शिशु एउटा जीवित मानव हो । गर्भधारण भएको २१ दिनपछि सो शिशुको मुटुको ढुकढुकी चल्न थाल्छ जहाँ उसको आफ्नै रगत सञ्चारित हुन्छ । ४ हप्तादेखि हातखुट्टा र आँखाको साथै भित्री अङ्गहरूको पनि विकास हुन थाल्छ भने ७ हप्तादेखि सो भु्रण अवस्थाको शिशु आफ्नो सानो संसारभित्र बिस्तारै चल्न र पौडन शुरू गर्छ । आठौं हप्ताबाट अन्य अङ्गहरू क्रमशः विकास हुन्छन् । आन्द्रा र मृगौलाले त त्यतिबेलादेखि नै काम गर्न शुरू गरिसकेका हुन्छन् । एवम् रीतले शिशुको विकासको प्रक्रिया चलिरहँदा १२ हप्तादेखि भने उक्त शिशुले बाहिरको आवाज सुन्ने र भोक तथा दुखाइ महसुस गर्न सक्ने हुन्छ र आफ्ना आँैलाहरू चुस्न थाल्छ ।

नेपाल सरकारले पनि मुलुकी ऐनको ११ औं संशोधनपछि सन् २००२ देखि १२ हप्तासम्म वा विशेष परिस्थितिमा १८ हप्ता सम्मको गर्भपतन गर्न सक्ने अनुमति प्रदान गरेको छ । यसले महिला अधिकार सुरक्षितको नाममा महिला स्वास्थ्यमा कस्तो प्रभाव पारिरहेको छ भन्ने विषयमा छलफल र अध्ययनको आवश्यकता छ ।

महिलाहरू दबाबमूलक गर्भपतनको सिकार बन्दै
पितृसत्तात्मक भनिएको हाम्रो समाजमा मात्र नभएर अहिलेको आधुनिक समाजमा पनि छोराको चाहनाले र पुरुषले अस्थायी साधन प्रयोग गर्न नमान्दा महिलाहरू दबाबमूलक गर्भपतनको सिकार हुने गरेको पाइन्छ । गर्भपतनको नकारात्मक असरबारे जान्दाजान्दै पनि शिक्षित तथा सभ्य पुरुषदेखि लिएर सामान्य पुरुषहरू पनि महिला स्वास्थ्यमा लापर्बाह हुन्छन् ।

नेपालको सन्दर्भमा महिलाहरूले आवश्यक पर्दा अन्य सेवा वा अधिकार लिन नसकेको अवस्थामा गर्भपतनसम्बन्धी अधिकार कत्तिको महिलाको हितमा छ भनी छलफल गर्न आवश्यक छ ।

गर्भपतन मौलिक अधिकार कि मानव हत्या ? भनेर संसारभर बहस चलिरहेको छ । ‘आफ्नो स्वास्थ्य, आफ्नो अधिकार’ भन्ने नाराका साथ आन्दोलन चलाइरहेका महिलावादीहरू यसलाई कानुनले दिएको वैधता मानी आफ्नो अधिकार प्राप्ति भएको ठान्छन् । छोरा प्राप्तिको चाहनाले नर्सिङ होम र प्राइभेट क्लिनिकको डस्बिनमा लाखौं छोरीको भु्रण फ्याँकिएको छ । बारम्बारको अनिच्छित गर्भ अनि लोग्ने र परिवारको दबाबमा गर्भपतन गर्नुपर्दा महिलाहरू कमजोर बनिरहेका छन् ।

प्रेमको नाममा यौन खोज्ने पुरुषहरूबाट गर्भवती भएका कुमारी केटीहरूको प्रजनन क्षमता गुमी बाँझो बन्दै गएको पाठेघरले कस्तो महिला अधिकार प्राप्त गर्यो भनी सोच्नु आवश्यक छ । साथै मानव अधिकारको सवालमा गर्भपतनलाई कानुनी मान्यता दिनु कति जायजÞ हो भनी भु्रणको रक्षाको वकालत गर्ने कुनै इजलास छैन न त न्यायको कुनै गुन्जायस नै छ । गाँस, बास र कपासको साथै सहबासको आवश्यकता आदिम युगदेखि नै महसुस भएर निरन्तर सृष्टि चलिरहेको छ ।

सहवासमा स्त्री पुरुष दुवैको उत्तिकै सहभागिता भए पनि गर्भ बोक्ने सौभाग्य स्त्रीले मात्र पाउँछन् । तर यही सौभाग्य कतिपय अवस्थामा अभिशाप बनेको छ । विभिन्न धर्म र सम्प्रदायमा गर्भपतनलाई मानव हत्याको रूपमा लिई व्याख्या गरेको पाइन्छ ।
नारी र गर्भपतनसम्बन्धी विभिन्न तर्कनाले मन चिमोटिरहेको थियो । बीचबीचमा एक÷दुई सहभागीका जिज्ञासाबाहेक हल पुरै शान्त थियो । डाक्टर शाह पोडियम छोडी सहभागीछेउ आएर कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दैथिए । तर मेरो कानमा भने अचम्मको कोलाहल गुञ्जिरहेको थियो । मलाई यस्तो लाग्यो त्यो जन्म अधिकार र जीवन रक्षाका लागि याचनाका पुकारहरू हुन् । त्यो लाखौं अश्रव्य ध्वनिले गर्दा त्यसपछि डा. शाहले केके भने भन्ने पत्तै पाइनँ । आफूलाई शान्त पार्ने प्रयास गर्दै सो कार्यक्रमप्रति एकाग्र हुन खोजेँ । अहँ पटक्कै सकिनँ ।

मेरो मन अनावश्यक रूपले एकोहोरो ती निर्दोष शिशुहरूको ध्वस्त जीवनप्रतिको चिन्तामा रुमल्लिइरह्यो । जो गर्भमै मारिएका छन् । जसको कुनै अस्तित्व बाँकी छैन । जन्मिन पाउने अधिकार कहिल्यै नफर्किने गरी गुमेको छ । जसको विरुद्ध कुनै विद्रोह छैन । जन्मिन पाउने हकÞ प्राप्तिको कुनै गुञ्जायस छैन ।

छेउमा भएका सहभागी सबै ध्यानमग्न भएर सुनिरहेका थिए । अचानक मेरो मनले रकेटको वेग लिएर १० वर्ष अघिको विगतमा हाम फाल्यो । त्यहाँ एउटा अपवादको अंश थियो त्यो हो ‘म्हेन्दो’ जो गर्भपतन हुनबाट बालबाल बचेर जन्म लिन पाएकी एउटी बालिका थिई ।

म्हेन्दोको कथा
उक्लँदै गरेको शरद ऋतुको एउटा बिहानी स्मृतिमा फनफनी घुम्न थाल्यो । त्यस बखत म सामुदायिक अस्पतालको फार्मेसीमा काम गर्दै थिएँ । पश्चिमबाट तुफान गतिमा एउटा रिक्सा आयो । रिक्सामा दुई जना केटी सवार थिए । हेर्दा दुवै आर्य मूलको जस्तो लाग्यो । एक जनाले कुर्ता सलवार लगाएकी थिई भने अर्को कलेज ड्रेस सर्ट पेन्टमा थिई र बर्की ओढेकी थिई ।

शायद पहिले पनि त्यहाँ उनीहरू आएका थिए । अभ्यस्त पाइलासरह सरासर भित्र इमर्जेन्सी रूममा प्रवेश गरे दुवै । सर्ट पेन्ट लगाउनेले नराम्रोसित अनुहार बिगारिरहेकी थिई शायद दुखाइले होला । चेक सकिएपछि इमर्जेन्सी रुमबाट माथि लेभर रूममा लगियो । करिब ४५ मिनेटपछि उसले एउटा स्वस्थ छोरीलाई पो जन्म दिई । त्यसबेला मोबाइल त्यति प्रयोगमा थिएन । ल्यान्डलाइनबाट केटीकी दिदीले घरमा खबर गरी, ‘आमा ! कान्छीलाई सामुदायिक अस्पतालमा लिएर आ’की छु ! तपाईँ चाँडै आउनू ।’

करिब १ घण्टापछि उसकी आमा र अर्की दिदी पनि अत्तालिँदै अस्पताल आइपुगे । कौशिला सिस्टरले बोलाउनुभएकाले म पनि माथि पोस्टनेटल रुममा गएँ । म त छक्क परेँ । १ घण्टा अगाडि मात्र कलेज ड्रेसमा आएकी गर्भवतीजस्तो पटक्कै नलाग्ने (उसको पेट देखिएको थिएन) केटी एउटा नवजात शिशुलाई खोकिलामा लिएर सुतिरहेकी थिई । ठूलाठूला काला उसका आँखा खुल्लै थिए र निर्निमेष दृष्टिले उक्त शिशुलाई हेरिरहेकी थिई । हात भने त्यो नवजात शिशुका मसिना औँला मुसार्नमा व्यस्त थिए ।

उसका आँखामा प्रश्रवको क्लेश रत्तिभर थिएन । अनुहारमा एक प्रकारको सन्तुष्टिको चमक थियो शरीर भने थकाइले क्लान्त देखिन्थ्यो । उसकी आमालाई छोरी सुत्केरी भएको कुरा फोनमा भनिएको थिएन । भनेको भए शायद त्यहीँ फेन्ट हुँदी हो । त्यसैले केही नबोकी अत्तालिँदै रित्तै अस्पताल आएका थिए । सुत्केरीका २ जना दिदीहरूलाई सुत्केरी र बच्चाको लागि केही कपडाहरू किन्न बजार पठाइएको रहेछ । सुत्केरी सर्ट पेन्टमै लपेटिएकी थिई । फेर्ने कपडा केही थिएन । भएको एउटा बर्कोमा पनि बच्चा पोको पारिएको थियो । उसलाई अस्पतालकै कम्बल ओढाइदियौं ।

आमाको अनुहारमा चिन्ता र आश्चर्यको गहिरो छाप र भयका रेखाहरू प्रस्ट देखिन्थे । खास कुरा बच्चा जन्माउने केटी अविवाहित रहिछ । ऊ गर्भवती छे भन्ने कुरा पुरै परिवारलाई त के दिदीलाई पनि त्यतिबेला मात्र थाहा भएको रहेछ जुन बेला उसलाई प्रश्रव पीडाले च्याप्यो र अस्पताल आई ।

केटीकी आमा छोरी भएनिर गएर भनिन्, ‘कान्छी, तैँले यो के गरेको ? अब हामीले समाजमा कसरी मुख देखाउनु ? यो पापलाई कहाँ लगेर राख्नु ? पहिले किन नभनेकी ? पहिले भनेकी भए खोलेर फ्याँक्नु हुन्थ्यो...।’ यस्तै केके बिलौना गर्दै रून लागिन् । हामीले आमालाई वर बोलाएर सम्झायौं । डेलिभरी भएको २४ घण्टासम्म कुनै प्रेसर पर्नुहुन्न । सुत्केरी सकमा जाने, ओभर ब्लिडिङ हुने सम्भावना हुन्छ भनेर भन्यौँ ।

हामीले आमा छोरी दुवैलाई कुनै प्रेसरबिना बच्चा के गर्ने त भनेर सोध्यौ ? छोरीले कुनै उत्तर दिइन । आमाले भने बच्चा घर नलाने निर्णय सुनाइन् । फेरि छोरी भएनेर गएर अरू पनि केही कुरा सोध्यौँ । उसले बच्चा आफैँ पाल्ने भनी । आमा भयमिश्रित अनुहार पारेर छक्क परिन् । हामीले सोध्यौं बाबु को हो त ? तिमीलाई थाहा होला नि । सत्य भन हामी सकेको सहयोग गर्छौं । केटीले उसको धोकेबाज प्रेमी त्यो बच्चाको बाबु मलेशिया भासिइसकेको कुरा बताई । ठेगाना सोधेर आफ्नो प्रेमीप्रति अविश्वासको सङ्केत दिने धृष्टता गरिनछे पहिले । त्यसैले कुनै ठेगाना सम्पर्क नम्बर रहेनछ । मलेशिया गएको कुरा पनि कलेजको साथीबाट थाहा भएको रहेछ ।

कौशिला सिस्टरले भन्नुभयो, ‘आफू गर्भवती भएको कुरा तिमीलाई पहिले थाहा थियो होला उतिबेलै घरमा किन नभनेको त ? अरूलाई नभने पनि कम्तीमा आमालाई त भन्नु । शुरूमै एबोर्सन गरेको भए अहिले यो अवस्था त आउने थिएन ।’

त्यति सुनिसकेपछि उसले जवाफ दिई, ‘उसको जन्मिन पाउने अधिकार म किन खोसूँ ?’ त्यसपछि उसले आफ्नो सत्य कहानीको बेली बिस्तार लगाई र ९ महिनासम्म बाँधेर राखेको अविलय गर्भ र रहस्यको पन्तुरा फुकाई ।

घर नजिक राम्रो कलेज नभएकाले इटहरीमा डेरा बसी १२ कक्षा पढ्दै गर्दा सँगै पढ्ने राई केटासँग उस्को प्रेम बसेछ । थोरै समयमै गाढा बन्दै गयो पिरती । विवाहको प्रस्ताव पनि उसले नराखेकी होइन । तर केटाले मानेनछ ।

‘ब्याचलर शुरू गरेपछि विवाह गरौं । अहिले नै बिहे गर्दा सबैले कलिलैमा बिहे गरिस् भनेर जिस्क्याउँछन् । अहिले हाम्रो कुनै आयस्रोत पनि छैन । बिहेपछि बच्चा हुन्छ खर्च पनि बढ्छ । ब्याचलर ज्वाइन गरेपछि म पनि काम खोज्छु’ भनी उसले जवाफ दिँदो रहेछ ।

केटाका सायरी र कविताहरू भरिएका चिठीहरू पढेर केटी मुग्ध हुन्थी । बिस्तारै प्रेमको सागरमा चुर्लुम्मै डुबी । केटाले पनि उसलाई त्यस्तै प्रेम गर्छ भन्ने सम्झिई । वास्तवमा केटीहरू प्रेमको मामलामा बढी नै भावुक हुन्छन् भन्ने कुरा यहाँ प्रमाणित भएको देखिन्छ । भनिन्छ केटाहरू यौन सम्बन्ध राख्न माया गर्छन्, केटीहरू माया पाइराख्न यौन सम्बन्ध राख्छन् । त्यहाँ त्यस्तै भएछ । उसले प्रेममा समर्पण गरी आफूलाई । परिणाममा गर्भ रहन गयो । यो कुरा केटालाई खुशी हुँदै सुनाई । केटाले पनि त्यसबेला खुशी भएको नाटक ग¥यो ।

जब गर्भ रहेको ३ महिना लाग्यो केटाले विभिन्न बहाना बनाउँदै सो गर्भपतन गराउन जोड दिन थाल्यो । उनीहरूले इटहरीका केही क्लिनिक पनि चाहारे । गर्भपतन गराउने औषधि पनि किनेर ल्याए । तर उसको अन्तरआत्माले औषधी खान दिएन र सुटुक्क फ्याँकिदिई । बच्चा पेटमै रहेको भनी उसले केटालाई भनी । केटाले गर्भपतन गराउनै चाहेको थियो । औषधीले काम गरेन भनी केटीलाई उसले विराटनगरसम्म लग्यो । बच्चा चल्न थालिसकेको थियो । डाक्टरले गर्भपतन गराउन जोखिम हुने बताई मानेनन् । अब त उसले गर्भपतन गराउन झन् मानिन र त्यो निर्दोष शिशुको प्राण जोगाउन खोज्दा बदलामा धोका पाई ।

उसले यो कुरा घरमा पनि भनिन । उसले सम्झिई आमाले पनि त्यो गर्भ तुहाउन अवश्य जोड गर्नेछिन् । आखिर आमा पनि त्यही नैतिक आडम्बरले ग्रसित पुरुषश्रेष्ठ समाजको दास न हो । त्यो निरीह प्राणीले छोरीको लागि विद्रोह गर्न के सक्थी र ? त्यसपछि ऊ घर पनि गइन । पढ्नु छ, परीक्षा भइरहन्छ भनी बहाना बनाउँदै डेरामै बस्थी । दिदीहरूले चामल, तरकारी ल्याइदिन्थे । त्यही पकाएर खान्थी । तरकारी काट्दा हात काटेको निहुँ पारी नजिकैको क्लिनिकमा गएर उसले २ वटा टिटानसको सुई पनि लगाई । उसलाई बच्चा जन्माउने दिनसम्म पनि यस्तो लाग्थ्यो कि यो कुरा घरमा भने गर्भ तुहाउन बाध्य पारिन्छ ।

त्यसैले छातीमा गम र पेटमा गर्भ गुम्साएरै राखी ९ महिनासम्म । प्रेमी धोकेबाज भए पनि बच्चाको के दोष हुन्छ र भन्ने सम्झेर आफूलाई शिशु हत्याजस्तो जघन्य अपराधबाट मुक्त गराई र भविष्यमा आइपर्ने चुनौती र चिन्ता भगवान भरोसा छोडेर आफ्नो गर्भमा रहेको बच्चालाई सकुशल जन्म दिई बिना कुनै कम्प्लिकेसन ।

त्यही निडर तर अभागी आमाको कोखबाट जन्मिएकी निर्दोष बच्ची हो ‘म्हेन्दो ।’ जसलाई नारीप्रति सङ्कुचित मनोविज्ञानग्रस्त नैतिक आडम्बरको खोल ओढ्ने सामाजिक सोचको उपजले ऊबाट सदाको निम्ति अलग्याएको थियो । उसले एउटा मानवको जन्मिन पाउने अधिकार हनन गरिन ।
ऊ जे गरेर भए पनि मेरो बच्चा म पाल्छु भन्दैथिई । यो सम्भव छैन भन्दै आमा र दिदीहरूले सम्झाउँदै थिए । समाजले गर्ने प्रश्न, हेर्ने दृष्टिकोण, भविष्यमा आउने समस्याका बारे सुझाएपछि उसले जिद्दी गर्न छाडी र मानवता र ममताको अनन्त सङ्गम आफ्नो मातृवात्सल्यबाट अलग्याउन बाध्य भई मुटुको एक टुक्रालाई ।

मैले चिनेको मेरै जिल्लावासी शेर्पा दम्पत्तिले त्यो बच्चीलाई लिने भए । २ वटा छोरा मात्र भएका शेर्पा दम्पत्तिले पहिल्यै कुनै बेला प्रसङ्गवश छोरीको रहर भएको कुरा हाम्रो कार्यालय सहयोगी पार्वती दिदीलाई भनेका रहेछन् । केटीकी आमाले समाजको अनेक प्रश्न र अपहेलना सामना गर्ने हिम्मत गर्न नसक्ने बिलौना गरेपछि त्यो बच्ची शेर्पा दम्पत्तिलाई जिम्मा लगाउन बाध्य भई ऊ । उनै शेर्पा बाबुले दिएको नाम हो ‘म्हेन्दो’ । ऊ अहिले १० वर्षकी भई । ४ कक्षामा पढ्छे भन्ने कुरा ‘म्हेन्दो’की आमालाई बजारमा भेटिरहँदा थाहा भएको हो । किनकिन उसको विषयमा चासो लागिरहन्छ मलाई । 

यही भदौ अन्तिमको एक साँझ शेर्पा दाइको घर छेउतिरको एक जना साथीलाई भेट्ने बहानामा ‘म्हेन्दो’लाई पनि भेट्ने समय मिलाएँ । क्षेत्रिनी र राई क्रस (मिश्रण ) भएर होला चाइनिज गुडियाजस्तै देखिने रहिछे ऊ । चम्किला र काला औधी चञ्चल उसका आँखा देखेर उसकी आमाको अनुहार सम्झेँ । जुन आज भोलि कता होली के गर्दै होली केही पत्तो छैन । सायद टाढा कतै पुगी होली यो शहरभन्दा ।

म्हेन्दोकी आमाले भनेअनुसार ऊ पढ्नमा निकै तेज छे । अहिलेसम्म कक्षामा दोस्रो हुनु परेको छैन उसलाई । होमवर्क गर भन्नु पर्दैन । भान्साको काममा पनि आमालाई सघाउन अघि सर्छे । फुर्सदको समयमा पसलमा बाबालाई सघाउँदा निकै फुर्तिली हुन्छे । कापी, कलम, पेन्सिल खासै किन्नु पर्दैन उसलाई । ती सामग्रीहरू पुरस्कारस्वरूप प्राप्त गरिरहन्छे । म्हेन्दोलाई देखेपछि मनले धेरै हलौं महसुस गर्यो र म्हेन्दोकी आमाप्रति श्रद्धाले मन भरिलो भयो । आफ्नो अस्मिता र इज्जत दाउमा लगाई फूलजस्ती छोरी म्हेन्दोलाई यो संसार हेर्ने अवसर त प्रदान गरी ।

गर्भपतनबाट नष्ट भएका शिशुको बारेमा चासो लिनु आवश्यक
कहिलेकाहीँ गर्भपतनबाट नष्ट गरिएका शिशुहरूप्रति अगाध करूणा जाग्छ मलाई । जो नर्सिङ होमको हजहरूमा सडिन्छन् । गाईवस्तु गोठको रछ्यान र झाडीहरूमा फ्याँकिन्छन् भने कोही नालीमा बग्ने फोहोर पानीमा मिसिन्छन् । कोही जिउँदै माटोमुनि गाडिन्छन् । गर्भपतन गर्न बाध्य त्यस्ता नारीहरूप्रति चरम सहानुभूति जाग्छ । जो लोग्नेको परिवार नियोजनको अस्थायी साधनप्रतिको विमोह र महिलालाई भोग गर्ने साधन मात्र सम्झिई स्वास्नीले बारम्बार गर्भवती हुनुपर्छ भन्ने सोचको विरुद्धमा उत्रिई ।

त्यस्ता नारी जो स्त्री जातिलाई चुसिसकेपछि रद्दी कागजको खोस्टो मात्र सम्झिई दोजिया बनाई अलपत्र छोडिएकी हुन्छे । त्यस्ती नारी जो परिवारको छोराको चाहानाले छोरी भु्रणलाई खतम गर्न बाध्य हुन्छे । त्यस्ती नारी जो प्रेमको जालमा परी हवस्को शिकार बन्छे । समाजमा कति त्यस्ता पनि महिला होलान् जो यौन आनन्दमा लिप्त भएर बेपर्वाह बारम्बार गर्भ धारण गरी आफ्नो गर्भमा आएको बच्चालाई एउटा मासुको डल्लोशिवाय अरू केही सोच्दैन र बारम्बार गर्भपतन गराउँछन् ।

आजभोलि गर्भपतनलाई परिवार नियोजनको एउटा प्रविधिजस्तो मात्र ठानी सजिलै गर्भपतन गराउँछन् । र, निर्दोष कोमल शिशुहरूको निर्ममतापूर्वक हत्या गर्छन् मानिस । डाक्टरहरूको यसमा केही दोष छैन । उनीहरू पुग्दैनन् घरघरमा गर्भपतन गराउने ग्राहक खोज्दै ।

विकराल रूपमा फैलँदै गरेको असुरक्षित गर्भपतन र यसले निम्त्याएको विभिन्न समस्या र मातृ मृत्युदरलाई कम गर्ने विकल्पको रूपमा ल्याएको हुनुपर्छ सुरक्षित गर्भपतनको अवधारणा । २१ औँ शताब्दीमा आइपुगेर पनि महिलाहरूप्रति राखिने फरक व्यवहार र दृष्टिकोणले गर्दा गर्भपतन गर्न विवश हुनु एउटा कारण हो । जस्तो कि कुनै विवाहित (पतिसँग अलग भएकी) वा अविवाहित महिलाले आफ्नो इच्छाबमोजिम बच्चा जन्माउन, त्यसको पालनपोषण गर्न र शिक्षादीक्षा दिलाउने छुट छैन महिलालाई । एउटा पुरुषले बाहिरिया श्रीमतीहरूबाट भएको जतिवटा सन्तान घरमा ल्याएर राखे पनि प्रश्न गरिँदैन तर एउटा महिलाले एउटामात्रै त्यस्तो सन्तान हुर्काए प्रश्नहरूको तीरले बाँच्न मुस्किल बनाइदिन्छ ।

आमाको नामबाट नागरिकता दिइने विषय संविधानको दस्तावेजमा मात्रै सीमित हुनु यसको ज्वलन्त उदाहरण हो । पश्चिमी देशहरूमा बाबुबिनाको सन्तान हुर्काउने अभ्यास भइरहेको पाइन्छ । यसको मतलब यो होइन कि नेपालमा पनि यो जरूरी नै छ । यसले केही हदसम्ममा अविवाहित नारीहरू गर्भपतनको दबावमा परी उर्वर मातृकोख बाँझो बनाउन बाध्य नहोऊन् भन्ने हो । साँच्चै भन्ने हो भने पितृसत्तात्मक मनोविज्ञानले स्त्रीलाई भोग्या वस्तु र काम गर्ने साधनभन्दा माथि उक्लेर हेरेको छैन र स्त्रीको स्वतन्त्रतालाई सामाजिक नैतिकताको दोलाई ओढाएर मझेरीमा थन्क्याइदिएका छन् । यो सङ्कुचितताको चिसोपन सदनदेखि सडकसम्म छरपस्ट भएको पाइन्छ । गर्भपतनलाई कानुनी मान्यता दिनु पनि महिला अधिकारको फोस्रो नाराको एउटा उदाहरण हो ।

यसले कतिपय धोकेबाज ढोङ्गी र व्यभिचारी पुरुषलाई चोख्याउने काम गरेको छ । यस्ता पुरुषहरूले हजारौं महिलालाई पापको इनारमा चोबल्ने र मृत्युको खाडलमा धकेल्ने काम गरेको छ । ‘यत्र नारीयस्तु पुज्यन्ते, तत्र रमन्ते देवता’ संस्कृतमा भनिएको छ जहाँ नारीलाई पुजिन्छ त्यहा ईश्वर पनि रमाउँछन् । तर यहाँको पूजा अचम्मको र अर्कै छ ।

यहाँ २ वर्षको बच्चा पनि नभनी अनि ८० वर्षकी वृद्धा पनि नभनी बलात्कार गरेर, बलात्कारपछि हत्या गरेर, शरीरमा एसिड हालिदिएर, बोक्सीको आरोपमा मलमूत्र खुवाएर यातना दिइन्छ । दाइजोको निहुँमा चरम यातना दिएर मट्टीतेल खन्याई जिउँदै जलाएर नारीको ‘पूजा’ गरिन्छ भने यस्ता पूजक वा भक्तहरूले निर्वाध रूपले उन्मुक्ति पाएका छन् । यस्ता भक्तहरूले यस्तो घोर भक्तिको अनुभव गर्दा देवताहरू पनि खुशी भएका हुँदा हुन् जसले गर्दा दिनप्रतिदिन लाखौं महिलाहरू आफ्नै कोखका सन्तानको संहार गर्न अग्रसर हुनुपरेको छ ।

परापूर्वकालदेखि नै संसारभर असुरक्षित वा सुरक्षित तवरबाट गर्भपतन गराएको पाइन्छ । नेपालमा असुुरक्षित गर्भपतन गराउनेहरूले पाठेघरमा तिखा सिन्काहरू वा बिषालु वनस्पतिहरू प्रयोग गर्ने, पेटमा कडा मालिस गर्ने र अन्य विभिन्न प्रविधिले ज्यान जोखिममा पार्छन् ।

त्यस्तै, सुरक्षित गर्भपतनअन्तर्गत चुस्ने मेसिन भ्याकुमको प्रयोग गरी १२ हप्तासम्मका शिशु जसले पीडा महसुस गर्न सक्छ त्यसलाई एक किसिमले निर्ममतापूर्वक बाहिर तानेर वा टुक्राटुक्रा पारेर गर्भाशयबाट बाहिर निकालिन्छ । १६ हप्तादेखि माथिको शिशुलाई नुन विषाक्तको स्लाइन इन्जेक्सनको माध्यमबाट नुनको झोल प्रयोग गरी कोमल शिशुलाई गर्भाशय भित्रै जलाएर अधमरो अवस्थामा बाहिर निकालिन्छ ।

यसरी पीडादायी मृत्युवरण गर्न बाध्य हुन्छन् बर्सेनी ५ करोड ६० लाख शिशुहरू । आखिर उनीहरूको दोष के हो ? यसतर्फ कसैको ध्यान किन आकृष्ट हँुदैन ? पशुपंक्षीको अधिकार सुनिश्चित भइसकेको युगमा वार्षिक लाखौं जिउँदा मानव वैधानिक शिकार भइरहेका छन् जसको दोषी केवल महिला मात्र कदापि हुन सक्दैनन् ।

भनिन्छ नारी जातिले गर्भवती नहुनु भनेको स्त्रीको पूर्णता प्राप्त नहुनु हो । जबसम्म कुनै नारीले मातृत्वको बोध गर्न सक्दैन ऊ अपूर्ण नारी हुन्छे । यो सिद्धान्त सबैमा लागु हुनूपर्छ भन्ने छैन ।

नारी पूर्ण हुन आमा हुनुपर्छ । संसार पूर्ण हुन नारी र पुरुष दुवै हुनुपर्छ । चेतनशील प्राणीको स्वघोषित दर्जा पाएको प्राणी हो मानिस । सुखी र खुशी परिवारका नाममा भु्रणको बाँच्न पाउने अधिकारको परवाह नगरी गर्भपतन गराउनु जायज होइन । यसलाई कम गर्ने काममा जोड दिन नसके कुनै समय यस्तो पनि नआउला भन्न सकिन्नँ जहाँ हरेक पुरुष पूर्ण प्रजननसामथ्र्य भएर पनि अपुताली रहन परोस् ।

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

महिला सञ्जालका गतिविधि गाउँगाउँमा पुर्याउन इटहरीकी उपमेयर संगीता चौधरीको आग्रह

इटहरीः इटहरी उपमहानगरपालिकाकी नव निर्वाचित उपमेयर संगीता कुमारी चौधरीले महिला संजालका गतिविधी गाउँगा ...

खेलाडीको विवरण संकलन गर्दै प्रदेश खेलकुद विकास बोर्ड

इटहरीः प्रदेश नम्बर एक सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको प्रदेश खेलकुद विकास बोर्डले प् ...

गरिमा बैंकको वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम इटहरीमा सम्पन्न, एक सय तीस बढीलाई बैंकिङ्ग शिक्षा

इटहरीः नेपाल राष्ट्र बैकबाट ‘ख’ बर्गको वित्तीय कारोबार गर्न इजाजत पाएको गरिमा विकास बैँक ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: pradeshportal@gmail.com
 
 
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • प्रबन्धक :शुसिला उप्रेती
  • कार्यकारी सम्पादक :प्रकाश बञ्जरा
  • सह सम्पादक :शिशिर भट्टराई
  • प्रमुख संवाददाता :सुबिन बिश्वकर्मा
  • मार्केटिङ प्रमुख :देवराज पुरी
 

Copyright © 2018 / 2022 - Pradeshportal.com All rights reserved