महिला हिंसाको शृङ्खलाः गर्भदेखि बुढ्यौलीसम्म

लोकतन्त्रः महिला हिंसा कि अपराध ?

  • मंसिर ६, २०७५
  • ४१८ पटक पढिएको
  • अन्जु पाण्डे
alt

अहिले जताततै महिलामाथि हुने गरेका आपराधिक घटनाहरू दिनहुँ बाहिर आइरहेका छन् । जनताको अभिमतबाट बनेको कानुन छ, अनि सरकार छ भनिन्छ । तर, अहिले महिलामाथि हुने गरेका आपराधिक घटनालाई महिला हिंसाको रूप दिएर महिला राजनीतिकर्मी र महिला अधिकारकर्मीले मात्रै चर्काे आवाज उठाइरहेको पाइन्छ ।

६ वर्षीया अबोध बालिकामाथि बलात्कार हुनु अनि हत्या गरिनु ७० वर्षीया वृद्धाको बलात्कारपछि हत्या हुनु, दाइजो नपाएको कारणले बुहारीलाई जिउँदै जलाइनु महिलामाथि भएको हिंसा र अपराध हो । समाजमा हुने गरेका यस्ता अपराध रोक्न के महिला अधिकारकर्मी, र महिला राजनीतिकर्मी मात्रै जिम्मेवार छन् ?

राज्यले महिलामाथि हुने गरेका आपराधिक हिंसालाई फरक रूप दिएर स्पष्ट कानुन बनाउनु पर्छ । कहाँबाट शुरु भयो महिला हिंसा ? कसरी शुरु भयो महिला हिंसा ? के शून्यबाटै गर्न सक्छ आजको नेपाली समाजले ? महिला हिंसाको अन्त्य गर्न कुन पक्ष बढी जिम्मेवार हुनुपर्छ ?

यसरी गर्भबाटै शुरु हुन्छ महिला हिंसाको शृङ्खला
अहिलेकै अवस्थाको कुरा गर्ने हो भने महिला हिंसाको शुरुवात महिलाको गर्भबाटै हुने गर्छ । एउटा निर्जीव मेसिनले गर्भमा छोरा वा छोरी के छ भन्ने छुट्याउँछ । र, छोरीको गर्भमै हत्या गरिन्छ । मैले जन्माएको छोरालाई कुन संस्कार दिनुपर्छ र मेरो छोरो कुन बाटोमा छ भनेर खासै चासो नदिने हाम्रै अभिभावक हुन्, हाम्रै समाज हो । तर छोरीलाई जन्मदेखि नै छोरी हुनुको हीनताबोध उत्पन्न गराइन्छ ।

घुम्ने स्वतन्त्रताको त कुरै छोडौँ जन्मेको दिनदेखि वयस्क नहुञ्जेलसम्म विभिन्न सीमारेखा कोरिन्छ । मेरी छोरीलाई विवाह गर्ने केटा कुन संस्कारको छ र मेरी छोरीको लायक छ वा छैन भन्ने कुरा हाम्रो समाजले कहिल्यै सोच्दैन ।

मेरी बुहारीको संस्कार र चालचलन कस्तो छ भनेर हरेक पाइलामा जाँच गर्ने गरिन्छ । यो हाम्रो नेपाली समाजको संस्कार र रीतिरिवाजको विडम्बना हो । जबसम्म हाम्रो समाजले यस्ता कुरीति अँगालिरहन्छ, तबसम्म महिला हिंसा कुनै न कुनै रूपबाटै भइरहन्छ ।

महिला हिंसाको अर्काे महत्वपुर्ण पाटो भनेको महिलाभित्रैको हीनताबोध पनि हो । महिलाले आफूमाथि भएका निकै आपत्तिजनक घटनालाई पनि सामान्य सम्झेर बाहिर नल्याउनुले पनि महिला हिंसालाई बढावा दिइरहेका छन् ।


सीमित घेरामा खुम्चिएको महिला अधिकार
लोकतान्त्रिक संविधानले महिलालाई अधिकार सम्पन्न त बनायो । तर, कहाँ अनि कस्ता महिलालाई अधिकार सम्पन्न बनायो ? नेपालको कुल जनसङ्ख्याको ५१ प्रतिशत महिलाले ओगटेको तथ्याङ्कले बोल्छ ।

महिला अधिकारका कुरा २० प्रतिशत महिलाले मात्रै बुझेका होलान् । र, आरक्षण तथा संरक्षण पनि तिनै २० प्रतिशत महिलाले पाएका छन् । बाँकी ८० प्रतिशत महिलाहरू अझै पनि राज्यसत्ताको पहुँच बाहिरै छन् । उनीहरूले महिलाको अधिकारसम्म बुझ्न पाएका छैनन् ।

पितृसत्तात्मक सामाजिक संरचनाले प्रायःजसो महिलालाई निजी क्षेत्रमा खुम्च्याएर राख्न बाध्य बनाएको छ । महिलामाथि हुने निजी क्षेत्रको असमानता र भेदभावले उनीहरूलाई सार्वजनिक क्षेत्रमा पनि असमानता उत्पन्न गरिदिएको छ । सार्वजनिक कानुन र निकायहरूले पनि निजी क्षेत्रका असमानतालाई अझै सबल बनाउँदै निरन्तरता दिने काम गरिरहेका छन् ।

लोकतन्त्र महिलामैत्री बनाउने ३ वटा सूत्र
पितृसत्ता घरदेखि राज्य सञ्चालनसम्म व्याप्त छ । लोकतन्त्र साँच्चिकै महिलामैत्री बनाउने हो भने तीन कुरामा ध्यान दिन जरुरी छ । महिलाको प्रभावकारी सहभागितालाई रोक्ने, अवरोध गर्ने तत्वलाई पन्छाउनुपर्छ । जस्तो कि, महिलाको घुमफिर गर्ने स्वतन्त्रता, आर्थिक पहुँच, सूचनामा पहुँच हुन नदिने अनि सार्वजनिक सुरक्षामा अवरोध गर्ने तत्वलाई रोक्नुपर्छ । हिंसा र आतङ्कलाई हटाउन सक्नुपर्छ ।

दोस्रो पक्ष, महिलालाई आफ्ना अधिकारको बारेमा, आवश्यकताको बारेमा खुलेर आवाज उठाउने वातावरणको सुनिश्चितता हुनुपर्छ । जस्तो कि, राजनीतिक दलभित्र लोकतान्त्रिक अभ्यास गरेर महिलाहरूले आफ्ना विभिन्न पेचिला सवालहरूमा सहज र स्वतन्त्र बहस गर्न पाउनुपर्छ ।

तेस्रो पक्ष, लोकतान्त्रिक निकायहरू महिलाप्रति जवाफदेही र महिला अधिकारका प्रतिबद्धताप्रति जिम्मेवार हुनुपर्छ । यदि लोकतन्त्रले महिलाको सहभागिताको बेवास्ता गर्छ, महिलाका आवाजहरूको उपेक्षा गर्छ र महिला अधिकारप्रति जवाफदेही हुँदैन भने त्यो लोकतन्त्र महिलाको लोकतन्त्र होइन । आधार जनताको रूपमा रहेका पुरुषहरूको मात्रै लोकतन्त्र हो ।

महिला हिंसा भनेको महिला भएकै आधारमा लैङ्गिक दुव्र्यवहार गर्नु, अधिकारबाट वञ्चित गर्नु, विभिन्न माध्यमबाट यौन दुव्र्यवहार गर्नु हो । महिला सहभागिताका विषयमा जिम्मेवार नहुनु पनि महिला हिंसा नै हो । जब कुनै बालिकादेखि वृद्धा महिलाको बलात्कारपछि हत्या हुन्छ, त्यस्ता जघन्य अपराधलाई महिला हिंसाको रूप दिइन्छ ।

सत्तारोहणका लागि महिला हिंसा विरुद्धका बहस
जति पनि महिला हिंसाका विषयमा बहसहरू भए, त्यी सबै सत्तारोहणको लागि भए । कोही महिलाका मुद्दामा बहस गरेकै कारणले न्यायाधीश भए । कोही सांसद भए । कोही मन्त्री भए । तर, समस्या अहिले पनि उस्तै छ । महिला हिंसाको विषयमा कानुन फितलो त छँदैछ । भएका कानुनहरूको सही कार्यान्वयन हुन सकिरहेका छैनन् । के राज्य मात्रै यसको जिम्मेवार हो त ? हाम्रो समाज उत्तिकै जिम्मेवार छ ।

आफ्नो धार र विचारभन्दा फरक धारका व्यक्तिबाट हिंसा भयो भनेर सडकमा चर्का नारा लगाइन्छ । आफ्नो धारमा पर्याे भने मिलापत्र गराउने दौडधुपमा हुन्छ नेपाली राजनीति ।

 अन्त्यमाः
नेपालमा महिला हिंसा अन्त्य गर्नु छ भने आफ्नो वा पराइ भन्नु हुँदैन । आफ्नो पक्षको वा विपक्षको भन्नु हुँदैन । हिंसामा परेका महिलालाई न्याय दिलाउन एकजुट हुने हो भने महिला हिंसाका समस्याको आजैबाट अन्त्यको बाटो भेटिन्छ ।

बेलबारी–९, मोरङ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस

रिजालटासीकाे जमिनदार ...

धरानः रिजालटासी उद्याेगले मापदण्ड मिचेर पर्खाल लगाउँदा सम्म नियमनकारी निकाय चुपचाप बसेकाे विषयमा स्थ ...

काँकडभिट्टामा फागुन ...

इटहरीः २०६९ देखी हरेक दुई वर्षमा काँकडभिट्टामा आयोजना हुने कला साहित्य उत्सव यही फागुन १८ बाट हुने भ ...

सगरमाथा आरोही बस्नेत ...

विराटनगरः प्रदेश नम्बर एकका मुख्यमन्त्री शेरधन राईलाई सगरमाथा अाराेहि राेशा बस्नेतले सगरमाथाकाे ढुँग ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: pradeshportal@gmail.com
  • महाप्रबन्धकः बद्री भिखारी
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • सम्पादकः मिलन बुढाथोकी
  • डेस्क सम्पादकः खेमचन्द्र अधिकारी
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • राजनीतिक/सामाजिक संवाददाताः विनय बाह्रकोटी
  • स्थानीय सरकार/कानुन संवाददाताः कृष्ण बहाब भट्टराई
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल(इलाम)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)
  • लेखाः समीक्षा केसी

Copyright © 2018 / 2019 - pradeshportal.com All rights reserved