चियाबारीदेखि हिमालको काखसम्मः प्रकृति, धर्म, संस्कृति र साहसिक यात्राका लागि पूर्वको पर्यटन गन्तव्य
इटहरीः दसैँ नेपालीहरूको सबैभन्दा ठूलो चाड मात्र होइन, परिवार, आफन्त र साथीभाइसँग लामो समय बिताउने अवसर पनि हो। दसैँको बिदामा घरमै बसेर चाडपर्व मनाउनेसँगै पछिल्लो समय परिवार तथा साथीभाइसँग घुमघाममा निस्कने संस्कार पनि बढ्दै गएको छ।
विशेषगरी दसैँको समयमा मनसुन सकिएर मौसम खुल्न थालेपछि नेपालको पूर्वी भूगोल घुमफिरका लागि आकर्षक बन्न थाल्छ। हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रका दृश्य खुल्ने, चियाबारी हरियाली देखिने र तराईका पर्यटकीय तथा धार्मिक क्षेत्रसमेत घुम्न सकिने भएकाले कोशी प्रदेश दसैँ बिदाका लागि उपयुक्त गन्तव्य बन्न सक्छ।
कोशी प्रदेशमा हिमाल, पहाड, चियाबारी, वनजंगल, नदी, ताल, धार्मिकस्थल, वन्यजन्तु र मौलिक संस्कृति एकै प्रदेशभित्र भेटिन्छन्। नेपाल पर्यटन बोर्डले समेत इलाम, पाथीभरा, हलेसी, भेडेटार र कोशी टप्पुजस्ता गन्तव्यलाई पूर्वी नेपालको महत्वपूर्ण पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा उल्लेख गरेको छ।
दसैँको बिदामा घुम्न सकिने कोशी प्रदेशका १० आकर्षक गन्तव्य यस्ता छन्ः
१..इलाम–कन्यामः चियाबारीको सौन्दर्यमा दसैँ
पूर्वी नेपालको पर्यटन भन्नासाथ धेरैको सम्झनामा आउने पहिलो नाम हो—इलाम। हरिया चियाबारी, शान्त पहाडी वातावरण, गाउँले जीवनशैली र मनोरम प्राकृतिक दृश्य इलामका मुख्य आकर्षण हुन्।
इलामको कन्याम विशेषगरी परिवार र साथीभाइसँग घुम्न जाने पर्यटकको लोकप्रिय गन्तव्य हो। चियाबारीबीच घुम्ने, फोटो खिच्ने, स्थानीय चिया पिउने तथा आसपासका बजार र ग्रामीण क्षेत्रको अवलोकन गर्न सकिन्छ।
नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार कन्याम र फिक्कलका चियाबगान पर्यटकका लागि पिकनिक, दृश्यावलोकन र फोटोग्राफीका लागि लोकप्रिय छन्।
दसैँको समयमा पूर्वी पहाडतर्फको मौसम तुलनात्मक रूपमा खुला हुँदै जाने भएकाले चियाबारीको दृश्यसँगै टाढाका पहाडी भूभाग र हिमाली क्षेत्रसमेत नियाल्न सकिन्छ।
कसका लागि उपयुक्तः परिवार, युवा समूह, फोटोग्राफी र छोटो बिदाको यात्रा।
२.श्रीअन्तुः सूर्योदय हेर्न चाहनेका लागि
इलामकै अर्को चर्चित गन्तव्य हो—श्रीअन्तु। समुद्री सतहबाट करिब २ हजार ३ सय २८ मिटर उचाइमा रहेको अन्तुडाँडा सूर्योदय र सूर्यास्तका लागि प्रसिद्ध छ।
बिहान सूर्योदय हेर्न अन्तुडाँडाबाट पूर्वी हिमाली शृंखला तथा आसपासका पहाड र तराईको भूभाग नियाल्न सकिन्छ। मौसम खुलेको अवस्थामा कञ्चनजङ्घासहितका हिमालको दृश्यसमेत देखिने नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ।
अन्तु क्षेत्रमा होमस्टे सुविधा पनि रहेकाले स्थानीय जीवनशैली, खानपान र संस्कृतिसँग नजिकबाट परिचित हुने अवसर पाइन्छ।
दसैँमा परिवारसँग केही दिन गाउँले वातावरणमा बिताउन चाहनेहरूका लागि अन्तु राम्रो विकल्प बन्न सक्छ।
कसका लागि उपयुक्तः सूर्योदय, होमस्टे, प्रकृति र शान्त वातावरण मन पराउनेहरू।
३.माईपोखरीः ताल, जंगल र धार्मिक आस्थाको संगम
इलाम बजारबाट करिब १३ किलोमिटर उत्तरमा रहेको माईपोखरी प्राकृतिक तथा धार्मिक दृष्टिले महत्वपूर्ण गन्तव्य हो।
नौ कुनाको आकारको यो ताल धार्मिक आस्थासँग जोडिएको छ। वरिपरि घना जंगल रहेकाले यहाँको वातावरण शान्त र आकर्षक छ। नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार माईपोखरी क्षेत्रमा विभिन्न प्रजातिका वनस्पति, चराचुरुङ्गी तथा वन्यजन्तु पाइन्छन्।
दसैँ बिदामा इलाम भ्रमण गर्नेले कन्याम र अन्तुसँगै माईपोखरीलाई पनि आफ्नो यात्रामा समेट्न सक्छन्।
कसका लागि उपयुक्तः प्रकृति, धार्मिक पर्यटन, जंगल तथा शान्त वातावरण मन पराउनेहरू।
४. भेडेटारः पहाडको चिसो मौसम र मनोरम दृश्य
धनकुटाको भेडेटार पूर्वी नेपालका लोकप्रिय हिल स्टेसनमध्ये एक हो। तराईको गर्मीबाट केही समय टाढा चिसो पहाडी वातावरणमा समय बिताउन चाहनेहरूका लागि भेडेटार आकर्षक गन्तव्य हो।
भेडेटारबाट आसपासका पहाड तथा तराईको दृश्य देख्न सकिन्छ। नेपाल पर्यटन बोर्डले भेडेटारलाई सूर्योदय–सूर्यास्त तथा प्राकृतिक दृश्यका लागि चर्चित गन्तव्यका रूपमा उल्लेख गरेको छ। यहाँ साहसिक पर्यटनअन्तर्गत प्याराग्लाइडिङको सम्भावनासमेत रहेको बोर्डको विवरणमा उल्लेख छ।
धरानबाट छोटो दूरीमै पुग्न सकिने भएकाले एकदिने वा दुईदिने दसैँ यात्रा बनाउन चाहनेहरूका लागि भेडेटार सहज विकल्प हो।
कसका लागि उपयुक्तः परिवार, युवा, छोटो दूरीको यात्रा र साहसिक गतिविधि मन पराउनेहरू।
५.बराहक्षेत्रः धर्म र प्रकृतिको संगम
सुनसरीको बराहक्षेत्र धार्मिक पर्यटनका लागि कोशी प्रदेशकै महत्वपूर्ण गन्तव्यमध्ये एक हो।
सप्तकोशी नदी पहाडबाट तराईतर्फ निस्कने क्षेत्रनजिकै रहेको बराहक्षेत्र भगवान् विष्णुको वराह अवतारसँग सम्बन्धित धार्मिक स्थल हो। यहाँ विभिन्न मन्दिर तथा धार्मिक संरचना रहेका छन्।
दसैँको समयमा परिवारसहित धार्मिक भ्रमण गर्न चाहनेहरूका लागि बराहक्षेत्र उपयुक्त हुन सक्छ। बराहक्षेत्रसँगै चतरालगायतका आसपासका क्षेत्रलाई यात्रामा जोड्न सकिन्छ।
कोशी नदीको विशाल प्रवाह, पहाडी भूभाग र धार्मिक वातावरणले यस क्षेत्रको भ्रमणलाई फरक अनुभव दिन्छ।
कसका लागि उपयुक्तः धार्मिक पर्यटन, पारिवारिक भ्रमण र छोटो यात्राका लागि।
६.कोशी टप्पुः चराचुरुङ्गी र अर्ना हेर्ने अवसर
वन्यजन्तु तथा प्रकृति मन पराउनेहरूका लागि कोशी टप्पु अर्को महत्वपूर्ण गन्तव्य हो।
सुनसरी, सप्तरी र उदयपुर आसपास फैलिएको कोशी टप्पु क्षेत्र सिमसार, घाँसे मैदान, नदी तथा जलचर र चराचुरुङ्गीका कारण चर्चित छ।
नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार कोशी टप्पु क्षेत्रमा दुर्लभ चराचुरुङ्गी, अर्ना, गंगेटिक डल्फिनलगायतका वन्यजन्तु तथा जलचर पाइन्छन्। अक्टोबरदेखि मेसम्मको समय यहाँ भ्रमणका लागि उपयुक्त मानिएको छ।
त्यसैले दसैँको आसपासको समय कोशी टप्पुको प्राकृतिक वातावरण अनुभव गर्न राम्रो अवसर हुन सक्छ।
कसका लागि उपयुक्तः वन्यजन्तु, चराचुरुङ्गी, फोटोग्राफी र प्रकृति अवलोकन।
७.पाथीभराः आस्था र हिमाली यात्राको गन्तव्य
ताप्लेजुङको पाथीभरा धाम धार्मिक पर्यटकका लागि मात्र होइन, हिमाली भूगोल र पदयात्रा अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि पनि महत्वपूर्ण गन्तव्य हो।
समुद्री सतहबाट करिब ३ हजार ७ सय ९४ मिटर उचाइमा रहेको पाथीभरा देवी मन्दिरमा देशका विभिन्न भागबाट भक्तजन पुग्ने गरेका छन्। नेपाल पर्यटन बोर्डले पाथीभरालाई नेपालको लोकप्रिय तीर्थस्थलमध्ये एकका रूपमा उल्लेख गरेको छ।
पाथीभरा पुग्ने यात्रा अन्य गन्तव्यको तुलनामा बढी समय र शारीरिक तयारी माग्ने भएकाले परिवारमा ज्येष्ठ नागरिक वा बालबालिका भए यात्राको योजना बनाउँदा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
तर हिमाली वातावरण, पदयात्रा र धार्मिक आस्थालाई एउटै यात्रामा जोड्न चाहनेहरूका लागि यो यात्रा विशेष बन्न सक्छ।
कसका लागि उपयुक्तः धार्मिक पर्यटक, पदयात्री र हिमाली वातावरण मन पराउनेहरू।
८.सन्दकपुरः हिमालको पानोरमा हेर्ने गन्तव्य
इलामको सन्दकपुर पूर्वी नेपालको उच्च पहाडी गन्तव्यमध्ये एक हो। करिब ३ हजार ६ सय ३६ मिटर उचाइमा रहेको सन्दकपुरबाट मौसम खुलेको अवस्थामा कञ्चनजङ्घा, मकालु तथा सगरमाथा क्षेत्रका हिमाली दृश्यसमेत नियाल्न सकिने नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ।
सूर्योदय र सूर्यास्तका दृश्यका कारण पनि सन्दकपुर आकर्षक मानिन्छ।
तर यो गन्तव्य उच्च भूभागमा पर्ने भएकाले सामान्य घुमघामभन्दा पदयात्रा वा साहसिक यात्राका रूपमा योजना बनाउनु उपयुक्त हुन्छ।
कसका लागि उपयुक्तः पदयात्रा, हिमाल, सूर्योदय र साहसिक यात्रा मन पराउनेहरू।
९.नाम्चे बजारः हिमाली संस्कृति र एभरेस्ट क्षेत्रको अनुभव
सोलुखुम्बुको नाम्चे बजार सगरमाथा क्षेत्रको प्रवेशद्वारका रूपमा परिचित छ। हिमाली संस्कृति, शेर्पा बस्ती, पहाडी दृश्य र उच्च हिमाली भूगोलको अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि नाम्चे विशेष गन्तव्य हो।
नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार लुक्लाबाट सगरमाथा आधार शिविरसम्मको पदयात्रा नाम्चे हुँदै अघि बढ्छ र सगरमाथा क्षेत्रको यात्रा शरद ऋतुमा विशेष उपयुक्त मानिन्छ।
दसैँको समयमा मौसम सामान्यतः पदयात्राका लागि अनुकूल हुने भएकाले लामो बिदालाई ट्रेकिङमा उपयोग गर्न चाहने युवाहरूले नाम्चे क्षेत्र रोज्न सक्छन्।
तर उच्च उचाइका कारण यात्रा अघि स्वास्थ्य, शारीरिक तयारी, मौसम र आवश्यक ट्रेकिङ व्यवस्थापनमा ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ।
कसका लागि उपयुक्तः ट्रेकिङ, हिमाल, शेर्पा संस्कृति र साहसिक यात्राका लागि।
१०.हलेसी महादेवः धार्मिक यात्रासँगै खोटाङको पहाडी अनुभव
खोटाङको हलेसी महादेव गुफा कोशी प्रदेशको चर्चित धार्मिक गन्तव्यमध्ये एक हो। हिन्दू तथा बौद्ध धर्मावलम्बीका लागि आस्थाको केन्द्रका रूपमा परिचित हलेसीमा प्राकृतिक गुफासँग जोडिएको धार्मिक महत्व छ।
नेपाल पर्यटन बोर्डका अनुसार हलेसी महादेव गुफाभित्र शिवलिङ्गको पूजा गरिन्छ र हिन्दू तथा बौद्ध दुवै समुदायका मानिस यहाँ पुग्छन्।
दसैँको समयमा धार्मिक पर्यटनसँगै खोटाङको पहाडी भूगोल, गाउँबस्ती र स्थानीय जीवनशैली अनुभव गर्न चाहनेहरूका लागि हलेसी यात्रा अर्थपूर्ण बन्न सक्छ।
कसका लागि उपयुक्तः धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन, पारिवारिक यात्रा र पहाडी जीवनशैली अनुभव गर्न चाहनेहरू।
दसैँमा कुन गन्तव्य रोज्ने ?
दसैँमा घुम्ने गन्तव्य छनोट गर्दा यात्राको समय, बजेट र समूहको रुचिलाई आधार बनाउन सकिन्छ।
एक–दुई दिनको छोटो यात्राः भेडेटार, बराहक्षेत्र, कोशी टप्पु।
प्रकृति र चियाबारीः इलाम, कन्याम, माईपोखरी।
सूर्योदय र हिमाली दृश्यः श्रीअन्तु, सन्दकपुर।
धार्मिक यात्राः बराहक्षेत्र, पाथीभरा, हलेसी।
साहसिक तथा पदयात्राः पाथीभरा, सन्दकपुर, नाम्चे।
परिवारसँग आरामदायी यात्राः इलाम, कन्याम, भेडेटार र श्रीअन्तु।
यात्रामा जाँदा यी कुरा नबिर्सौँ
दसैँको समयमा धेरै नेपाली एकैपटक घर तथा घुमफिरका लागि सडकमा निस्कने भएकाले लामो यात्रामा निस्कँदा सडकको अवस्था र यातायातको समयलाई ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ।
विशेषगरी पाथीभरा, सन्दकपुर र नाम्चेजस्ता उच्च पहाडी तथा हिमाली गन्तव्यमा मौसम छिटो परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले यात्राअघि स्थानीय मौसम र सडकरपदयात्राको अवस्था बुझ्नु राम्रो हुन्छ।
होमस्टे वा होटलमा बस्ने योजना भए दसैँको बिदामा अग्रिम सम्पर्क गर्नु उपयोगी हुन्छ। यात्राका क्रममा स्थानीय संस्कृति, धार्मिक स्थल र प्राकृतिक वातावरणको सम्मान गर्दै फोहोर नगर्ने तथा स्थानीय उत्पादन र सेवाको प्रयोग गर्ने हो भने पर्यटनबाट स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि प्रत्यक्ष लाभ पुग्छ।
कोशी प्रदेशको विशेषता नै यही हो—एउटै प्रदेशमा चियाबारीदेखि हिमालसम्म, नदीदेखि वन्यजन्तुसम्म र धार्मिक तीर्थस्थलदेखि साहसिक पदयात्रासम्मका अनेक अनुभव लिन सकिन्छ। त्यसैले यसपटकको दसैँको बिदालाई घर–परिवारसँगको भेटघाटसँगै पूर्वको प्रकृति र संस्कृतिसँग जोड्ने अवसरका रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ।
