ज्येष्ठ नागरिकको गुनासो, दशैंको मौलिकता हरायो

  • आश्विन २६, २०७५
  • ३८६ पटक पढिएको
  • विनय बाह्रकोटी
alt

इटहरीः दशैंको माहोलले चोक, बजार छपक्कै छोपेको छ । बालबालिकाहरू स्कुल छुट्टी हुने भयो र खेल्न पाइने भयो भनेर पुलकित हुँदै छन् । शहर पसेकाहरू धमाधम गाउँ फिर्दैछन् । विदेशिएका नेपालीहरू धमाधम देश फर्कँदैछन् ।

हरेक परिवारमा दशंैको अन्तिम तयारी शुरु भएको छ । कतिपय दशैंको खर्च जोहो गर्न लागेका छन् । पछिल्लो समय महङ्गिँदै गएको दशंैले धेरैलाई गाँजेको छ । उता ज्येष्ठ नागरिक भने दशैंको रौनक घटेकोमा चिन्तित छन् ।

इटहरी उपमहानगरभित्रको ज्येष्ठ चौतारीमा भेटिएका ज्येष्ठ नागरिक पुरानो दशैँ सम्झँदै चिन्तित थिए । इटहरी–९ का पदमप्रसाद बराल आजकालको दशैँ दशैजस्तै लाग्न छाडेको बताउँछन् । ‘पहिला दशैंको स्वागतमा घरदेखि बाटो सिँगारिन्थ्यो । ढिकीमा चिउरा कुट्ने, खसी काट्ने र गाउँघरमा रमाइलो गर्ने गरिन्थ्यो,’ उनी भन्छन्, ‘तर अहिले संधै दशैंजस्तै हुन्छ । सबैसँग फोनमा कुराकानी हुन्छ । भेटघाट र आफन्तको महत्व कम हुन थालेको छ ।’

इटहरी–७ का ७६ वर्षीय पशुपति कार्की दशैंको रौनक हराउँदै गएकोमा चिन्तित देखिन्छन् । पहिला दशैंमा मात्र चामलको भात खान पाइन्थ्यो तर अहिले सधंै मसिना चामलको भात खान पाइन्छ त्यसैले पनि दशैं खास हुन छाडेको उनको बुझाइ छ । ‘दुर्गा पूजा गर्ने र रोटे पिङ खेल्ने चलन कता हरायो,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले त दशैं लाग्न हुँदैन जाँडरक्सी खाएर मात्नेदेखि होहल्ला गर्ने धेरै हुन्छन् । बाहिर हिँड्नै असुरक्षित हुन्छ ।’
९१ वर्षका नरबहादुर बानियाँ पनि यो चाडपर्वमा आएको परिवर्तनप्रति खासै सन्तुष्ट छैनन् । ‘दशैंको बेला नयाँ लुगा लगाउने रौनकले १ महिना अगाडिदेखि मनमा खुशी हुन्थ्यो,’ उनी भन्छन्, ‘खाडीका लुगा लगाउन पाए पनि दशंै नै आएजस्तो हुन्थ्यो । तर अहिले मोबाइल भए आफन्त नै बिर्सिने चलन आयो ।’
इटहरी–४ निवासी हर्कबहादुर बरालको भने फरक धारणा छ । उनी समाज परिवर्तनशील भएकाले त्यससँगै संस्कार र चालचलन पनि परिवर्तन हुने बताउँछन् । पहिला आफूले कसरी दशैं मनाइयो भन्ने र सम्झिएर बस्ने भन्दा पनि अहिलेको पुस्ताले जसरी मनाउँछ आफूले पनि त्यसरी नै मनाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

७० वर्षीया तुलसा तिम्सिनाको भनाइ पनि हर्कबहादुरको जस्तै छ । पुरानो सम्झिएर रुनुभन्दा छोराबुहारीसँग रमाइलो गर्नुपर्ने उनको तर्क छ ।
दशैं अर्थात् नेपालीहरूको महान् चाड । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले मात्र नभएर धेरै नेपालीहरूले मनाउने चाड हो दशैं । धार्मिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्वको मेरुदण्डको रूपमा रहेको यस पर्वले हरेक नेपालीको माझ बन्धुत्वको भावना जागृत गराइरहेको पाइन्छ ।

तर हरेक वर्ष दशैंलगायतका पर्वप्रति नेपालीको आकर्षण घट्दै गइरहेको छ । इन्टरनेटको बढ्दो पहुँचका कारण आफन्तसँगको कुराकानी र सूचना भेटघाटमा मात्र निर्भर हुन छाड्यो, त्यसैले पनि दशैंको महत्व केही कमजोर भएको समाजशास्त्रका प्राध्यापक अर्जुन उप्रेतीको भनाइ छ । ‘नेपालीहरू जहाँ जुन संस्कृतिमा घुलमिल भए त्यहीअनुसारको व्यवहार पनि परिवर्तन भएको देखिन्छ त्यसैले नेपाली संस्कृतिमा परिवर्तन आउनु स्वभाविकै हो,’ उनी भन्छन्, ‘पूँजीवादको बढ्दो प्रभावले आर्थिक आधारमा हैसियत निर्धारण हुन थाल्यो । त्यसैले पनि दशंैलगायतका पर्वहरू पूँजीपति वर्गको लागि सहज र निम्न वर्गको लागि सकसपूर्ण बन्दै गइरहेको छ ।’

प्रतिक्रिया दिनुहोस

रिजालटासीकाे जमिनदार ...

धरानः रिजालटासी उद्याेगले मापदण्ड मिचेर पर्खाल लगाउँदा सम्म नियमनकारी निकाय चुपचाप बसेकाे विषयमा स्थ ...

काँकडभिट्टामा फागुन ...

इटहरीः २०६९ देखी हरेक दुई वर्षमा काँकडभिट्टामा आयोजना हुने कला साहित्य उत्सव यही फागुन १८ बाट हुने भ ...

सगरमाथा आरोही बस्नेत ...

विराटनगरः प्रदेश नम्बर एकका मुख्यमन्त्री शेरधन राईलाई सगरमाथा अाराेहि राेशा बस्नेतले सगरमाथाकाे ढुँग ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: pradeshportal@gmail.com
  • महाप्रबन्धकः बद्री भिखारी
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • सम्पादकः मिलन बुढाथोकी
  • डेस्क सम्पादकः खेमचन्द्र अधिकारी
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • राजनीतिक/सामाजिक संवाददाताः विनय बाह्रकोटी
  • स्थानीय सरकार/कानुन संवाददाताः कृष्ण बहाब भट्टराई
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल(इलाम)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)
  • लेखाः समीक्षा केसी

Copyright © 2018 / 2019 - pradeshportal.com All rights reserved