मौसमको भविष्यवाणी प्रभावमा आधारित हुने

  • चैत्र ११, २०७७
  • ९५ पटक पढिएको
  • रासस
alt

काठमाडौँः जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आगामी तीन दिनको मौसम पूर्वानुमानको बुलेटिन जारी गर्ने गरेको छ । त्यसमा ’नेपालमा फलानो÷फलानो प्रदेशको उच्च पहाडी क्षेत्रमा मौसम यस्तो हुनेछ र हिमाली क्षेत्रमा यस्तो हुनेछ’ भन्ने उल्लेख हुन्छ ।

विभागको आजको बुलेटिन हेर्ने हो भने ’आगामी २४ घण्टामा देशको पहाडी भू–भागमा आंशिकदेखि सामान्य बदली रहनेछ । गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका थोरै स्थान र बाँकी प्रदेशका पहाडी भू–भागका एक÷दुई स्थानमा मेघगर्जन÷चट्याङसहित हल्का वर्षाको सम्भावना रहेकाले आवश्यक सतर्कता अपनाउनु हुन अनुरोध छ’ भनी सूचना जारी भएको छ । विभागका अनुसार हाल देशमा स्थानीय वायुसँगै पश्चिमी वायुको समेत प्रभाव रहेको छ । माथि विभागले दिएको तीन दिनको मौसम पूर्वानुमान घटना हुनसक्नेछ भन्ने मात्र जानकारी प्राप्त छ । यस्तो सूचनाले मौसमको अवस्थाबारे त थाहा पाइयो तर कुन क्षेत्रमा के असर गर्दै छ भन्ने जानकारी पाउन सकिएको छैन । यो परम्परागत मौसम पूर्वानुमान प्रणाली विगतमा भन्दा केही प्रभावकारी भए पनि त्यसले असर न्यूनीकरणमा खासै काम गर्न सकेको देखिएको छैन ।

गत वर्षको विपद्लाई हेर्ने हो भने पनि त्यसले पुष्टि गर्छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागका उपमहानिर्देशक अर्चना श्रेष्ठ परम्परागत रूपमा मौसम पूर्वानुमान गर्दा जति क्षति कम गर्नुपर्ने हो, त्यो हुन नसकेको स्वीकार गर्छिन् । त्यसैले अब मुलुकमा घटना हुँदै छ मात्रै होइन, त्यसले कुन–कुन क्षेत्रमा कस्तो प्रभाव पार्न सक्छ ? कुन बस्तीलाई कस्तो असर पार्न सक्छ, त्यो बेलामा मानिसले के गर्न हुन्छ, के गर्न हुँदैन, कस÷कसले सावधानी अपनाउने र त्यसका लागि कुन निकाय कसरी परिचालन गर्ने भन्नेसम्मको पूर्वानुमान दिने गरी ‘प्रभावमा आधारित मौसम पूर्वानुमान’को प्रयोग गर्न लागिएको छ । यही वर्षबाट नमूनाका रूपमा उक्त परियोजना सञ्चालन हुँदै छ । उपमहानिर्देशक श्रेष्ठ भन्छिन्, “मौसमजन्य र जलजन्य प्रकोपबाट क्षति कम गर्न, मानिसको ज्यान जोगाउन, समाजलाई मौसमप्रति सजग गराउन र राम्रो जलवायुबाट कसरी फाइदा लिने भन्ने सोचअनुसार नै सँगै मिलेर जाने गरी उक्त कार्यक्रम ल्याइएको हो ।” नेपालमा आगलागी, चट्याङ, सर्पदंश, जनावर आक्रमण, बाढी, पहिरो, भारी वर्षा, हावाहुरीलगायत विपद्जन्य घटनाले बर्सेनि जनधनको ठूलो क्षति हुने गरेकोे छ ।

यो वर्ष भेल, पहिरोले मुलुकलाई नराम्ररी प्रभावित बनायो । पहिरोका ४९८ घटनामा ३०१ जनाले ज्यान गुमाए । बाढीले ४२ जनाको ज्यान लग्यो । बाढीबाट ३७ र पहिरोबाट ६४ जना अझै बेपत्ता छन् । मुलुकमा यो वर्ष अहिलेसम्म तीन हजार ६५९ विपद्जन्य घटनाबाट ५६८ जनाको मृत्यु भएको छ । कुल १०१ जना बेपत्ता छन् भने झन्डै दुई अर्ब रुपैयाँको क्षति भएको छ । ती घटना हेर्दा विपद्का दृष्टिले नेपाल उच्च जोखिममा रहेको देखाउँछ । मुलुकमा अहिले पूर्वमनसुन भित्रिसकेको छ । मनसुन आउनुअघि नै आवश्यक तयारी गर्नका लागि यसपालिदेखि भने नमुना परियोजनाका रूपमा विभिन्न नौ जिल्लामा प्रभावमा आधारित मौसम पूर्वानुमान परियोजना सञ्चालन गर्न लागिएको छ । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अनिल पोखरेल सबै निकाय मिलेर काम गर्दा प्रभावमा आधारित मौसम पूर्वानुमानले धनजनको क्षति जोगाउन सकिने बताउँछन् । विगतका अनुभवबाट सिकेर कमजोरी हटाउँदै प्रभावकारी योजना अघि बढाउन उक्त कार्यक्रम सफल हुने विश्वास उनको छ ।

यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञको समेत सहयोग लिन थालिएको छ । नेपाल सरकारका सहसचिव कृष्णहरि पुष्कर जीवन, सम्पत्ति, दैनिक जनजीवनको सुरक्षाका बारेमा सूचना, स्रोत संकलन नै प्रभावमा आधारित मौसम पूर्वानुमान भएको बताउँछन् । “अहिले विपद् आउँदा एकैचोटि उद्धार तथा राहत दिने काममा हिँड्नु परिरहेको अवस्था छ,” पुष्करले भने, “अब त्यसरी होइन, सहकार्य, सहअस्तित्व र समन्वयका आधारमा विपद्का घटना हुँदै छ मात्रै होइन, त्यसको असर के–के हुनसक्छ, त्यसबाट कसरी जोगिने, कसरी क्षति कम गर्न सकिन्छ भनेर पनि ध्यान दिनुपर्छ ।” अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासको समेत उपयोग गरेर नीति, योजना, स्रोत–साधन, ज्ञान वितरणका साथै जोखिम कम गर्न समन्वय भए क्षति कम गर्न सम्भव रहेको उनी बताउँछन् ।

ताालिम सुरु
प्रभावमा आधारित मौसम पूर्वानुमानसम्बन्धी पूर्वतयारी स्वरूप अहिले काठमाडौंमा सम्बन्धित क्षेत्रका प्रतिनिधि, विभिन्न सरकारी संस्थाका विज्ञ तथा अधिकृतका लागि मंगलबारदेखि तीनदिने तालिम सुरु भएको छ । मुलुकका जोखिममा रहेका नौ जिल्लामा लागु गर्न लागिएको नमुना परियोजनाका लागि बहुसाझेदारसँग समन्वय गर्न तामिल आयोजना गरिएको हो । जलतथा मौसम विज्ञान विभाग, राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, युकेमेट र रेडक्रस रेड क्रिसेन्ट क्लाइमेट सेन्टरको संयुक्त आयोजनामा उक्त प्रशिक्षण सुरु भएको हो । पहिलो चरणको तालिम सकिएपछि पुनः वाग्मती, गण्डकी र कर्णाली प्रदेशमा प्रभावित क्षेत्रका व्यक्तिसमेत सहभागी गराएर प्रशिक्षण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । पानी कहाँ पर्छ, कति पर्छ, बाढी–पहिरोको सम्भावना कति छ भन्ने परम्परागत सूचना प्रणालीलाई प्रभावमा आधारित बनाएर मौसमले के गर्न सक्छ, कहाँ कस्तो असर गर्न सक्छ र त्यसबाट सावधानीका के–केस्ता उपाय हुनसक्छ भनेरसमेत पूर्वानुमान गर्ने गरी उक्त नमुना कार्यक्रम सुरु गर्न लागिएको जनाइएको छ । -रासस

प्रतिक्रिया दिनुहोस

माछा मार्ने क्रममा नदीमा खसेर मृत्यु

इटहरीः संखुवासभाको मकालु गाउँपालिका ३ एकुवाफेदीमा अरुण नदीमा डुबेर एक जनाको ज्यान गएको छ । मृत्यु हु ...

बेडको उपलब्धता र उपचार पाउने भएपछि मात्र रिफर गर्न निर्देशन

काठमाडौँः स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण बढिरहेकाले सबै अस्पताललाई बेडक ...

गायक प्रमोद खरेलको आवाजमा ‘प्रेमको चिनो’ (भिडियो सहित)

इटहरीः सुगम संगीतमा निकै रुचाइएका गायक प्रमोद खरेलको आवाजमा रहेको ‘प्रेमको चिनो’ को म्यु ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: [email protected]
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • मार्केटिङ प्रमुखः देवराज पुरी
  •   ९८६२३०११३८, ९८१९०३१०६२
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल (इलाम)
  •  राजन ठटाल (खोटागं)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)

Copyright © 2018 / 2021 - pradeshportal.com All rights reserved