ताप्लेजुङः चीनसँगको सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेका हिमतालको अध्ययन तथा जोखिम मूल्याङ्कन गर्न आवश्यक रहेको औँल्याइएको छ । उत्तरी क्षेत्र मिक्वाखोला, फक्ताङ्लुङ र सिरीजङ्घा गाउँपालिकामा धेरै हिमताल रहेको र उक्त तालको अध्ययन अनुसन्धान गर्न आवश्यक रहेको बैठकले निष्कर्ष निकालेको हो ।
जिल्ला विपद व्यवस्थापन समिति ताप्लेजुङको बैठकले उक्त यस्तो निष्कर्ष निकाल्दै आवश्यक व्यवस्थापन गर्न राष्ट्रिय विपद जोखिम न्युनिकरण व्यवस्थापन प्राधिकरणसँग पहल गर्ने सहितका निर्णय गरेको छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी उमेशकुमार दाहालको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले विस्तृत अध्ययन अनुसन्धान गरी आवश्यक व्यवस्थापनका लागि प्राधिकरणसहित कोशी प्रदेश मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय भएको हो ।
मनसुनजन्य गतिविधिले सडकसहितका पूर्वाधारमा क्षति पुग्ने भएकाले रोकथामका लागि मौज्दात रहेको ग्याविन तारजाली सकिएकाले सम्बन्धित निकाय सँग माग गर्ने तयारी गरेको छ । मनसुनका कारण हुन सक्ने क्षतिलाई ध्यानमा राख्दै यसको रोकथाम र व्यवस्थापनका लागि सबै स्थानीय तहले जोखिम क्षेत्रको विवरण अद्यावधिक गर्ने र आआफ्नो क्षेत्रमा रहेका सामुदायिक भवनलाई सदुपयोग गर्न सक्ने अवस्थामा राख्नेसमेत निर्णय भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी उमेशकुमार दाहालले बताए ।
यसैबिच, फक्ताङ्लुङ गाउँपालिकाको उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेका घाङ्लुङ ताल र नाङ्मा पोखरी कुनै पनि बेला फुट्न सक्ने जोखिम रहेकाले वैज्ञानिक अध्ययन आवश्यक रहेको स्थानीय जनप्रतिनिधिको भनाइ छ । फक्ताङ्लुङ गाउँपालिकामा पर्ने नाङ्मा पोखरी विसं २०३६ मा फुटेको थियो । पोखरी फुटेर आएको बाढीमा परी त्यस बेला जोङ्गीममा बसोबास चार जनाको ज्यान गएको थियो ।
करिब चार हजार २०० मिटरको उचाइमा रहेको नाङ्मा पोखरी याङ्मा क्षेत्रमा पर्छ । उक्त पोखरी फुटेमा त्यसबाट निस्कने पानी याङ्मा खोला हुँदै तमोर नदीमा मिसिने भएकाले याङ्मादेखि तमोर नदी किनारसम्मका बस्ती प्रभावित हुन सक्ने जोखिम रहेको उनले बताए । हाल याङ्मामा नौ परिवारको बसोबास रहेको छ ।
यस्तै, चीनसँगको सीमानाका टिपताला नजिकै, नाकाभन्दा करिब २०० मिटर तल तमोर नदीको उद्गम क्षेत्रमा घाङ्लुङ ताल रहेको छ । उक्त ताल फुटेमा फक्ताङ्लुङ गाउँपालिकाको ओलाङचुङगोला लगायत तमोर नदी किनारमा रहेका बस्ती जोखिममा पर्ने अध्यक्ष शेर्पाले बताए । समुद्री सतहबाट करिब तीन हजार १०० मिटरको उचाइमा रहेको ओलाङचुङ्गोलामा ५१ परिवारको बसोबास छ ।
उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेका यस्ता तालको अवस्थाबारे नियमित अध्ययन नहुँदा सम्भावित विपदको जोखिमबारे यकिन गर्न कठिन भइरहेको बताइएको छ । घाङ्लुङ, नाङ्मासहित उत्तरी हिमाली क्षेत्रमा रहेका ताल, पोखरीको अध्ययन अनुसन्धान गर्न आफूले पहिल्यैदेखि आवाज उठाउँदै आएको तर सम्बन्धित निकायले अध्ययन तथा अनुसन्धानमा चासो नदिएको उनको गुनासो छ ।
“वडाको बजेटले मात्रै यस्ता ठूला हिमतालको अध्ययन गर्न सम्भव छैन,” शेर्पाले भने, “सम्भावित जोखिम पहिचान गरी समयमै सावधानी अपनाउन संघ, प्रदेश तथा सम्बन्धित अन्य निकायले सहयोग गर्नुपर्छ ।” स्थानीय तहले मात्र अध्ययन गर्न नसक्ने भएकाले विज्ञसहितको टोली परिचालन गरी तालको गहिराइ, पानीको मात्रा, सम्भावित बाढीको मार्ग तथा जोखिममा पर्न सक्ने बस्तीको अध्ययन गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनले बताए ।
उत्तरी ताप्लेजुङमा यस्ता हिमतालको सङ्ख्या धेरै रहेको बताइन्छ । सम्भावित हिमताल विस्फोटबाट हुने बाढीले जनधनसँगै सडक, पुल, विद्युत तथा अन्य पूर्वाधारमा समेत क्षति पुर्याउन सक्ने भएकाले जोखिमयुक्त तालको पहिचान र नियमित अनुगमनलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिएको स्थानीयले बताए । रासस
