काठमाडौंः प्रधानमन्त्री बालेन शाह भारतको दुईदिने राजकीय भ्रमणका लागि आगामी आइतबार नयाँ दिल्ली प्रस्थान गर्ने भएका छन्। प्रधानमन्त्री शाह राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल वायुसेवा निगम (नेपाल एयरलाइन्स)को विमानमार्फत भारत जान लागेका हुन्। परराष्ट्र मन्त्रालयले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको भ्रमणसम्बन्धी जानकारीअनुसार प्रधानमन्त्री शाह मंसिर ६ गते भारत प्रस्थान गरी मंसिर ७ गते स्वदेश फर्किने कार्यक्रम रहेको छ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा हुन लागेको यस भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले नयाँ दिल्लीमा करिब २५ घण्टा बिताउनेछन्। छोटो अवधिको भ्रमण भए पनि नेपाल–भारत सम्बन्धका विभिन्न आयाम, द्विपक्षीय सहकार्य, आर्थिक साझेदारी तथा आपसी हितका विषयमा उच्चस्तरीय छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपाल एयरलाइन्समार्फत भारत प्रस्थान
प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो पहिलो औपचारिक भारत भ्रमणका लागि राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल एयरलाइन्स रोजेका छन्। भ्रमण टोलीमा नेपाल सरकारका उच्चपदस्थ अधिकारी तथा मन्त्रीहरू सहभागी हुनेछन्।
भ्रमण टोलीमा अर्थमन्त्री डा स्वर्णिम वाग्ले, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल, प्रधानमन्त्रीका मुख्य सल्लाहकार कुमार बेनसहित सरकारका अन्य वरिष्ठ अधिकारीहरू रहनेछन्।
प्रधानमन्त्रीको भ्रमणलाई नेपाल र भारतबीचको परम्परागत सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने तथा नयाँ राजनीतिक परिस्थितिमा द्विपक्षीय सम्बन्धको भावी दिशा तय गर्ने अवसरका रूपमा हेरिएको छ।
भारतीय राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीसँग उच्चस्तरीय भेटवार्ता
भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले भारतकी राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुसँग शिष्टाचार भेट गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ। त्यसैगरी भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय वार्ता हुनेछ।
प्रधानमन्त्री शाह र मोदीबीच हुने भेटवार्तालाई भ्रमणको प्रमुख कार्यक्रमका रूपमा लिइएको छ। दुई देशबीचको राजनीतिक सम्बन्ध, आर्थिक तथा व्यापारिक सहकार्य, पूर्वाधार विकास, ऊर्जा, पारवहन, कनेक्टिभिटी र जनस्तरको सम्बन्धलाई थप विस्तार गर्ने विषयमा छलफल हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यद्यपि यी विषयमा कुन-कुन समझदारी वा सहमति हुने भन्ने विषयमा औपचारिक विवरण सार्वजनिक भइसकेको छैन।
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले नेपाली प्रधानमन्त्रीको सम्मानमा औपचारिक दिवाभोजको आयोजना गर्ने कार्यक्रम पनि रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ। यसले दुई देशका सरकार प्रमुखबीचको मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध र कूटनीतिक महत्वलाई थप अभिव्यक्त गर्नेछ।
भारतीय विदेशमन्त्री जयशंकरसँग पनि भेट
प्रधानमन्त्री शाहले भारतका विदेशमन्त्री एस। जयशंकरसँग समेत शिष्टाचार भेट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
नेपाल र भारतबीचका द्विपक्षीय विषयहरूमा परराष्ट्र मन्त्रालयको तहबाट हुने समन्वय तथा सहकार्यलाई प्रभावकारी बनाउने दृष्टिले यो भेट महत्वपूर्ण मानिएको छ।
सीमा व्यवस्थापन, व्यापार तथा पारवहन, ऊर्जा सहकार्य, विकास आयोजना, लगानी र क्षेत्रीय सहकार्यजस्ता विषय नेपाल–भारत सम्बन्धका महत्वपूर्ण पक्ष रहँदै आएका छन्। यी विषयमा आगामी दिनमा थप सहकार्यको सम्भावनाबारे पनि छलफल हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
२५ घण्टाको भ्रमण, सम्बन्ध सुधारमा कूटनीतिक महत्व
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण अवधि जम्मा २५ घण्टाको हुने भए पनि यसको कूटनीतिक महत्वलाई कम आँक्न मिल्दैन। नेपालको सबैभन्दा नजिकको छिमेकी तथा महत्वपूर्ण व्यापारिक साझेदार भारतसँगको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउनु नेपालको परराष्ट्र नीतिको महत्वपूर्ण प्राथमिकतामध्ये एक हो।
नेपाल र भारतबीच लामो समयदेखि सभ्यतागत सम्बन्ध, सांस्कृतिक समानता, धार्मिक तथा ऐतिहासिक निकटता र जनस्तरको गहिरो सम्बन्ध कायम रहँदै आएको छ। खुला सीमा, पारिवारिक सम्बन्ध, व्यापार, पर्यटन, रोजगारी तथा आर्थिक गतिविधिले दुई देशलाई आपसमा जोड्दै आएका छन्।
यस्तो अवस्थामा उच्च राजनीतिक तहमा हुने नियमित संवादले आपसी विश्वास अभिवृद्धि गर्नुका साथै साझा चासोका विषयमा सहकार्यको वातावरण निर्माण गर्न मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
द्विपक्षीय सहकार्य विस्तार गर्ने अपेक्षा
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार यस भ्रमणले नेपाल र भारतबीचको विस्तृत सहकार्य तथा साझेदारीको आगामी दिशाबारे समीक्षा गर्ने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्नेछ।
साथै, दुवै देशका जनताले पारस्परिक लाभ प्राप्त गर्ने गरी सहयोगका क्षेत्रहरू थप विस्तार गर्ने उद्देश्य भ्रमणले राखेको छ।
नेपालका लागि भारत व्यापार, पारवहन, ऊर्जा तथा विकास साझेदारीका दृष्टिले महत्वपूर्ण मुलुक हो। त्यसैगरी नेपालसँगको सम्बन्ध भारतको छिमेक प्राथमिकता नीतिका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ।
त्यसैले प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणलाई दुई देशबीच विद्यमान सम्बन्धलाई निरन्तरता दिने मात्र नभई बदलिँदो क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय परिवेशमा आपसी सहकार्यका नयाँ सम्भावना पहिचान गर्ने अवसरका रूपमा समेत हेरिएको छ।
मंसिर ७ गते स्वदेश फर्किने
परराष्ट्र मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको कार्यक्रमअनुसार प्रधानमन्त्री शाह मंसिर ६ गते आइतबार भारत प्रस्थान गर्नेछन्। नयाँ दिल्लीमा विभिन्न उच्चस्तरीय भेटवार्ता तथा औपचारिक कार्यक्रममा सहभागी भएपछि उनी मंसिर ७ गते नेपाल फर्किनेछन्।
छोटो समयको भ्रमण भए पनि भारतीय राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र विदेशमन्त्रीसँग हुने भेटवार्ताले नेपाल–भारत सम्बन्धका आगामी प्राथमिकता निर्धारण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रधानमन्त्री शाहको यस भ्रमणबाट दुई देशबीचको आपसी विश्वास, राजनीतिक समझदारी र आर्थिक साझेदारी थप मजबुत हुने तथा नेपाली जनताले प्रत्यक्ष लाभ लिन सक्ने सहयोगका नयाँ क्षेत्र पहिचान हुने विश्वास गरिएको छ।




















