कार्बाइड हालेर पकाएका आँप नखाऔ

  • जेठ १९, २०७६
  • ११२० पटक पढिएको
  • केपी लम्साल
alt

फलको राजा मानिने आँपको सिजन सुरु हुन आटेको छ । आँप पाक्ने मुख्य सिजन आउनु निकै अगाडी देखि नै बजारमा हेर्दै खाउँखाउँ लाग्ने पहेलपुर आँप देखिन थालिसकेको छ । प्राकृतिक रुपमा पाक्दा अमृत समान फाइदाकर आँप कतै हानीकारक कार्बाइड हालेर पकाएको त हैन ? किन्नु भन्दा अगाडी सबैले हेक्का राख्नु जरुरी छ ।

आँप म्याङगिफेरा वर्गमा पर्ने तथा उष्ण हावापानी भएको स्थानमा हुर्कने एक प्रकारको गुलियो तथा अमिलो फल हो । वैज्ञानिक वर्गीकरणमा वनस्पतिजगतको ऐनाकाडिर्येसी वर्गमा पर्ने आँपको स्वाद काचोमा अमिलो र पाकेपछि गुलियो हुन्छ । फलको राजाभनेर चिनिने आँप नेपालमा तराई देखि पहाड सम्मनै हुन्छ । गुणकारी भए कैले होला पुर्वीयशास्त्रमा आँपलाई अमृत फल समेत भनिएको छ ।

आँप खानुका फाइदा
आँपबाट हामीले प्राप्तगर्ने पौष्टिक तत्व आँपको प्रजाति, उत्पादनस्थलको हावापानी, आँपको पाकेकोपना र पकाइएको तरिका, उपभोग गर्ने तरिका आदिमा निर्भर हुन्छ । पाकेको आँपमा प्रोटिन, चिनीजन्य पदार्थ, खनिजपदार्थ, कार्बोहाइड्रेट, क्याल्सियम, फास्फोरस, फलाम, भिटामिन ”ए”, ”सी” र ”बी”लगायत पोषक तत्व पाइन्छ । यसमा पाइने चिनीजन्य पदार्थ आँपको खान योग्य खण्डको ६ देखि १७ प्रतिशतसम्म हुन्छ । यसमा टार्टरिक, साइट्रिक र मेलिकअम्ल समेत पाइन्छ । यी अम्लहरु शरीरमा क्षरीय सञ्चय कायम राख्नमा सहयोगी हुन्छन् । आँपमा प्रोटिन औसत ९.६, बोसो औसत ०.१, खनिजपदार्थ औसत ०.३, रेसा औसत १.१, फास्फोरस औसत ०.०२ र फलाम औसत ०.३ प्रतिशत पाइन्छ । आँपको प्रति सयग्राममा औसत ऊर्जा करिब ९० किलो क्यालोरीसम्म हुन्छ ।

आँप खानुका अनेक स्वास्थ्यबर्धक फाइदा छन् । टेक्सास एग्रिलाइफ रिसर्च सेन्टरकाखाद्य वैज्ञानिकहरुले आँफ्नो अनुसन्धानमा आँपलाई अन्यफलहरुको दाजोमा स्तन क्यान्सरबाट बचाउ गर्नमा बढी फाइदाकारी मानेका छन् । यो एन्टीअक्सिडेन्टको पनि मुख्य श्रोत हो । जसले शरीरमा कोषको क्षयिकरण रोक्छ र शारीरिक तन्दुरुस्ती बढाउछ । आँपलाई छालाको चाउरीपन रोक्न समेत प्रभावकारी मानिन्छ । आँपमा पोटासियम, म्याग्नेसियम तथा कपर जस्ता खनिजका लवण पाइन्छ । साथै क्वारसिटिन, बिटाक्यारोटिन र एस्ट्राग्यालिन जस्ता शरीरलाई आवश्यक पर्ने पोषकतत्वहरु पनि आँपमा पाइन्छन् ।

आँपको नियमित उपभोगले हृदय सम्बन्धि रोग, छिटै बुढ्यौली देखिने समस्या, क्यान्सरजस्ता स्वास्थ्य समस्याकमगर्न सहयोग पुग्छ । आँपमा घुलनशील फाइबर पाइन्छ जसले रगतमा कोलेस्टेरोलको मात्रा कम गर्ने र ग्रन्थीमा हुने क्यान्सरबाट समेत बचाउछ । अपच तथा अम्लीयपना जस्ता समस्या हटाउन पनि आँपको सेवन लाभदायक हुन्छ । रक्तअल्पता भएका विरामीहरुले आँप खानु फाइदाजनक हुन्छ ।

गर्भवती महिलाहरुका लागि आँप निकै फाइदाजनक मानिन्छ । आँपमा प्रशस्त मात्रामा आइरन पनि पाइने हुँदा रक्तअल्पताभएकाहरुकालागिफाइदाकर हुन्छ । आँपमा भिटामिन बी प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ । जसले मस्तिष्कको कार्यप्रणालीलाई दुरुस्त बनाउँछ र स्मरण शक्तिपनि बढाउँछ । शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउन पनि आँपफलदायी हुन्छ । पाकेको आँपमा भिटामिन ए प्रसस्त पाइने भएकाले यो आँखाको लागि समेत निकै फाइदाजनक हुन्छ । आँपमा भिटामिन इ समेत पाइन्छ जसले गर्दा यौन क्षमता बढाउन समेत आँपको सेवन उपयोगी हुन्छ ।

आयुर्वेदले पनि पाकेको आँपगुलियो, वीर्य बढाउने, पौष्टिक, वायु नाशक, शरीरको कान्ति बढाउने, शीतल, पित्तनाशी, भोक बढाउने भनेको पाइन्छ । यसले मुटुलाई बलियो बनाउनुको साथै पित्तलाई समेत फाइदा गर्दछ ।

आँप र कार्बाइड
प्रायः आँप, केरा, मेवा, अम्बा जस्ता फल नपाक्दै छिपिएपछि टिपिन्छ र यसरी काँचै टिपिने फल टिपिसकेपछि आँफै पाक्छन् । यस्ता फलमा प्राकृतिक रुपमै हुने एथिलिनग्यासले फललाई बिस्तारै पकाउँछ । कहिलेकाही यी फललाई छिटै पकाउनुपर्दा कपडा, बोरा, भुस आदिमा गुम्स्याइन्छ, जसले गर्दा एथिलिन ग्यास हावामा फैलिएर जान पाउँदैन र चाँडै पाक्छ ।

तर, आजकाल प्राकृतिक तवरले पकाउँदा अमृतजस्तो हुने आँप कार्बाइडजस्ता अखाद्य रसायन हालि पकाएर बिष बनाइन्छ । कार्बाइड हालेर पकाइएको फलफूलका धेरै नकारात्मक स्वास्थ्य असर हुन्छन । क्याल्सियम कार्बाइडले पकाएको फलफुल खाँदा पेट दुख्ने, बान्ता हुने, पखाला लाग्ने जस्ता सामान्य समस्यादेखि फोक्सो, मुटु, मिर्गौलाको स्वाथ्यमा समेत घातक असर पर्छ । गर्भवति महिलाले कार्बाइड धेरै सेवनगर्दा गर्भ तुहिने र क्यान्सरसमेत हुने संभावना हुने क्यानेडियन वैज्ञानिकहरुले गरेको एक अध्ययनले देखाएको छ ।

भारतमा गरिएको एक अध्ययनअनुसार ३५ प्रतिशत कार्बाइड भएको हावामा २५ सेकेन्ड मात्र बस्दा पनि असर देखाउँछ । एक मिनेट बस्दा संक्रमण गर्छ भने ५ मिनेट बस्दा बेहोस बनाउछ र मृत्यु पनि हुनसक्छ । कार्बाइडले पानीसंग प्रतिक्रिया गरि एसिटिलिन ग्यास बनाउँछ । जसले गर्दा मस्तिष्कमा अक्सिजनको मात्रामा असन्तुलन हुन जान्छ । मस्तिष्कमा अक्सिजनको मात्राको कमि हुँदा टाउको दुख्ने, आँखा धमिलो देखिने, रिँगटा लाग्ने, बोली लर्बराउने, सास फेर्न समस्या हुनेजस्ता असर देखिन्छन् । कार्बाइड धेरै मात्रामा खाँदा यसले आँखा पोल्ने, पाक्ने गराउनुका साथै अन्धो पनि बनाउन सक्छ ।

कार्बाइड हालेर पकाइएका फलफूल आँखैले चिन्न त सजिलो छैन । तर केहि हदसम्म चिन्न आँप, केरा, अंगुरजस्ता फलफुल भेट्नामा अप्राकृतिक कालो दाग छ भने त्यसले कार्बाइड हालेको संकेत दिन्छ । हेर्दा पहेलो, खाउँखाउँलाग्ने फलफूलपनि छुदा साह्रो र कमबासनादार हुन्छन् । त्यसको कारण पनि कार्बाइड हुनसक्छ । सकेसम्म कार्बाइड हालेका खानेकुराबाट टाढै रहनु सबैभन्दा राम्रो हुन्छ । बाध्यतावश खानैपर्ने भएपनि बोक्रा ताछेर मात्र खानुपर्छ । सम्भव भएसम्म काचै आँपकिन्ने र आँफैले कार्वाइड नहाली प्राकृतिक रुप मै पाक्न दिएर खाने हो भने यसको असरबाट बच्न सकिन्छ ।

विभिन्न तथ्यांक हेर्दा दक्षिण एसियाली मुलुकका बजारमा यस्ता रसायनको प्रयोेग गरी पकाइएका फलफुल बढी पाइन्छ । स्वास्थ्यमा धेरै नराम्रो असर पार्ने भएकाले विश्वका धेरैजसो देशमा क्याल्सियकार्बाइड हालेर पकाइएका फलफूल कडा प्रतिबन्धित छन् । कतिपय देशमा कार्वाइड तोकिएको मात्रामा हालेर फलफूल पकाउन पाइने र निर्धारित मापदण्डभित्र रहेर बेच्न पाइने कानुन पनि छन ।

नेपालको खाद्यनियमावलिको नियम न. १९ (घ) मा स्पष्ट रुपमा कार्बाइड ग्यासले कृत्रिम रूपबाट पकाइएका फलफूल बिक्रीगर्न नपाइने भनिएको छ । अर्थात, नेपालको खाद्य ऐनले यसरी कृतिम रुपमा पकाइएका आँपजस्ता फलफुल बजारमा वेच्न प्रतिबन्धित गरेको छ । तर प्रभावकारी कार्यन्वयनको अभावमा यो प्रावधान कागज मै सीमित छ ।

[email protected] (लेखक पाेषणविद् हुन् )

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

माछा मार्ने क्रममा नदीमा खसेर मृत्यु

इटहरीः संखुवासभाको मकालु गाउँपालिका ३ एकुवाफेदीमा अरुण नदीमा डुबेर एक जनाको ज्यान गएको छ । मृत्यु हु ...

बेडको उपलब्धता र उपचार पाउने भएपछि मात्र रिफर गर्न निर्देशन

काठमाडौँः स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण बढिरहेकाले सबै अस्पताललाई बेडक ...

गायक प्रमोद खरेलको आवाजमा ‘प्रेमको चिनो’ (भिडियो सहित)

इटहरीः सुगम संगीतमा निकै रुचाइएका गायक प्रमोद खरेलको आवाजमा रहेको ‘प्रेमको चिनो’ को म्यु ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: [email protected]
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • मार्केटिङ प्रमुखः देवराज पुरी
  •   ९८६२३०११३८, ९८१९०३१०६२
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल (इलाम)
  •  राजन ठटाल (खोटागं)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)

Copyright © 2018 / 2021 - pradeshportal.com All rights reserved