मानव र मदिरा

  • श्रावण ९, २०७६
  • १२६४ पटक पढिएको
  • मिश्रा गुरुङ
alt

कलेज रिपोर्ट तयार पार्ने क्रममा मलाई अध्ययनको शीर्षक छान्न मुस्किल प¥यो । परीक्षा नजिक आइरहेकाले मन आत्तिइरहेको थियो ।

के विषय र कुन क्षेत्र छान्ने अनि कसरी रिपोर्ट तयार पार्ने भनेर अलमलमा थिएँ ।

एक दिन मेरो बाबाको एक जना साथीले फोन गर्नुभयो । उहाँको घरमा हामी खाँदबारी बस्दा सबैभन्दा शुरुमा डेरा बसेका थियौं । बाबाको नम्बर माग्नुभयो, दिएँ । पुराना धेरै कुराहरू सोधेँ । त्यो मोबाइल सम्पर्कपछि मैले आफ्नो कलेज रिपोर्टको विषय छानेँ ।

सेकेन्डरी डाटाहरू कलेक्सन गरेँ । हाइपोथेसिस तयार पारेँ । पूर्वकार्यको अध्ययन गरेँ । अनि फिल्ड जाने निधो गरेँ । तर कहाँबाट शुरु गरुँ ? कसकसलाई ‘सेम्पल’को रूपमा प्रयोग गरुँ ? कस्ता प्रश्नावली तयार पारूँ ? निक्र्याेल गर्नै सकिनँ ।

जसको कारण थियो ४ वर्ष पहिले आंशिक रूपमा भए पनि मदिराको कारण मैले भोगेको पीडा, झेलेको दुःख र आर्थिक तथा मानसिक क्षति । जसको लेखाजोखा छैन । न मापनयन्त्र नै बनिएको छ । जुन म पटक्कै सम्झन चाहन्नँ र कसैले नसम्झाइदेओस् भनी मनमनै प्रार्थना गर्छु ।

कहिलेकाहीँ आफन्तले यसबारेमा सोध्दा हातको इशाराले बुढी औँला आफू अघिल्तिर तेस्र्याई मुखतिर लान्छु । विगतको त्यो दर्दनाक क्षणहरू सम्झना आँउदा कहालिन मन लाग्छ र उनीहरूलाई भन्न मन लाग्छ कि सोध्ने अरु कुरा छैन ?

मलाई त्यति एउटा प्रश्नले त यति चोट दिन्छ भने मैले छनोट गरेका ‘सेम्पल’ (छनोट भएका व्यक्ति) हरूसित त मैले कति कुरा लिनुपर्छ । उनीहरूको विगत कोट्याउन कति प्रश्न सोध्नुपर्छ । यसमा उनीहरूलाई कति चोट पर्दो हो ? जस्को जीवनमा मदिराले असह्य आघात पु¥याएको छ । मैले मेरो समाजशास्त्र विषयको रिपोर्ट बनाउने शीर्षक, क्षेत्र, विषय फेरि सबै चेन्ज गरेँ ।

यहाँ केही सत्य कथाहरू उल्लेख गरेको छु जसको एउटा पनि प्रश्न सोध्नुनपर्ने प्रत्यक्षदर्शी थिएँ म ।

१) १० वर्षअघिको एक मध्यरातमा अँध्यारो चिर्दै एउटा कुप्रो छाया सुटुक्क उत्तरको सडकतिर लम्कियो र अन्धकारमा अलप भयो । आधा रात कटेपछि बल्ल एउटा बस उसैलाई पछ्याउदै आएझैँ देखियो र रोकियो । त्यो मानव आकृति सोही बसमा उक्लियो र बिहानको मिर्मिरे उज्यालोसँगै तमोर नदी तटमा अवस्थित एउटा मन्दिरको गेटभित्र प्रवेश ग¥यो ।
त्यो छाँया थियो ६७ वर्षीया कृष्णमाया राई (नाम परिवर्तित) को । जीवनमा आएका हजारौं भेल र आँधीहरूको सामना उनले गरेकी थिइन् । आफन्तबाटै उपहार पाएको घाउ र चोटहरू पनि भाग्यको खेल सम्झेर सहजै सहिदिन्थिन् । गरिबी र अभावले थिचेको जिन्दगीलाई पनि दैवको दिल्लगी ठानेर सजिलै पचाउँदै साँझबिहानको छाक टार्न, नुनतेलको जोहो गर्न आफैँ अघि सर्थिन् । यसैगरी ३ छोरा १ छोरी आफ्नै हुर्काइन्, पढाइन् र बिहे गरिदिइन् ।

उनका श्रीमान् भने सधैँ मदिरामै मस्त रहे । उनी भन्छिन्, ‘नसोचेको कुरा भोग्नुपर्ने यो जिन्दगीले यस्तो मोड पनि लिन्छ भनेर कहिल्यै सोचेकी थिइनँ ।’ अन्ततः मदिराले परास्त पारिदियो उनको धैर्यलाई । जीवनको उत्तराद्र्धमा रक्सीले नै अलग धारमा बग्न बाध्य बनाइदियो उनको जिन्दगीलाई र उनले आफैँ रोजिन् एउटा आँगन जहाँ आफन्त र परिवारको न्यानो सहाराको कुनै गुन्जायस थिएन ।

समस्या र समयका प्रहार हाँसेर सहिदिने रौसे कृष्णमाया मदिराले धुत भएर राक्षस बनेका श्रीमान्का प्रहारहरू सहन नसक्ने भइन् । भोगाइहरूले हृदयमा पारेको चोट उनी आफूबाहेक कसैले नदेख्ने भए तापनि जँड्याहा लोग्नेको कुटाइ र सरसामानको झटारोले हानेको चोट र थिलथिलो भएको शरीर छरछिमेक र समाजबाट सधैँ लुकाउन सकिनन् ।
मदिराको लतबाट छुट्न नचाहने श्रीमान्को ज्यादतीबाट लाचार बनेकी कृष्णमायाले अन्त्यमा वृद्धाश्रममा सुस्ताइरहेका अन्य थकित सुस्केराहरूसँगै मिसिने निधो गरिन् र चट्टानजस्तै मुटु भएका मानिसहरू बस्ने कङ्क्रिटको शहर मध्यरातमा छोडिन् र बाँकी जीवन कटाउने ओत वृद्धाश्रमलाई रोजिन् ।

मदिराले दिएको दर्दको छापहरू बोक्ने एक प्रतिनिधि पात्र हुन् कृष्णमाया राई ।

२) एक समय सबैको आँखा बल्थ्यो त्यो परिवार देखेर । मध्य बजारमा ठूलो घर थियो । घरमा राम्रो व्यापार चल्ने कपडाको पसल, सुन्दर दुई छोरा, एक छोरी, बाबाआमाको उस्तै मिलेको जोडी, एक नमूना परिवार थियो त्यो । समय बेलगाम हुन्छ । कसैले एक सेकेण्ड रोकूँ भन्दा पनि रोकिन्नँ । लाखौँ युगहरू छोडेर आइसकेको हो ऊ । भेट्नु छ उसले अरु लाखौं युगहरू र छोड्नु छ नयाँनयाँ इतिहासहरू कोर्दै ।

सन्तानहरू वसन्तका फूलजस्तै मगमगाउन लागे । सुन्दरतामा कुनै कमी थिएन सबै सन्तानमा । जेठा छोराको विवाह अलि टाढै एउटा प्रतिष्ठित परिवारकी छोरीसँग भयो । कान्छाले आफँै रोजेर अन्तरजातीय विवाह ग¥यो । छोरीको पनि ठूलै पोष्टको सरकारी जागिरे सुन्दर युवकसँग विवाह भयो ।

सबै राम्रै चल्दै थियो । वृद्ध बाबाआमाले व्यापार धान्न नसक्ने भएपछि घर भाडामा दिइयो भने व्यापार गर्न पनि छाडे । सबैलाई फुर्सद थियो । सोचेजसरी नै रमाइलोसँग दिनहरू बितिरहेका थिए ।

जिन्दगीलाई थप रमाइलो बनाउन जेठो छोराले जीवनमा मदिराको प्रवृष्टि गराएर एउटा क्रुर अध्यायको आरम्भ गरे । शुरुमा मदिरालाई उनले महफिलमा नचाए । पछि बिस्तारै मदिराले उनलाई नचायो ।

नाच्ने क्रममा आफूलाई बिर्सिए । परिवार बिर्सिए, सन्तान बिर्सिए र केवल मदिरालाई मात्र सम्झिए । उनले मदिरालाई यति सम्झिए कि मदिराले उनलाई सधैँका लागि साथै लिएर गयो । म माध्यमिक शिक्षा पढ्नका लागि जब सदरमुकाम झरेँ तब ती दाइसँग मेरो प्रायः भेट हुन्थ्यो । उनको घर नजिकै हाम्रो डेरा थियो ।

म ८ कक्षा पढ्ने सानी फुच्ची थिएँ । उनले मलाई शायद याद गरेनन् होला तर म चिन्थेँ । उनको मदिरासँगको लगावको आक्कलझुक्कल प्रत्यक्षदर्शी थिएँ म । म जुन घरमा बस्थेँ त्यहा एक जना अत्यन्तै प्यारी मायालु निनी थिइन् । जसले बाल्यकालमै टुहुरा भएका आफ्ना भाइबहिनीलाई हुर्काएकी थिइन् र शिक्षाको उज्यालो घाम देखाएकी थिइन् ।

ऐला (रक्सी) बेच्नु उनको रहर नभई बाध्यता थियो । तर ऐलालाई अन्तरङ्गको गलत आवश्यकता बनाउनु प्रयोगकर्ताहरूको गल्ती हो । कहिलेकाहीँ ती दाइले त्यहाँ आएर आँखा चिम्म पारी एक गिलास ऐला बिनासितन एक सेकेन्डमा स्वाट्ट पारेको देखेकी थिएँ । उनकी गुडियाजस्ती छोरी र सुन्दर पत्नी थिए ।

मदिराले दाइको जीवन चुँडेर लगेपछि भाउजूले पनि पीडा भुल्ने सहारा मदिरालाई नै रोजिन् । छोरीको भविष्य र भरोसाको बारे सोच्ने साहस राखिनन् । अन्ततः त्यो सुन्दर गुडियालाई यो ब्रह्माण्डमा एक्लो छोडी उनि पनि अर्कै लोकतिर लागिन् । ती नानी अहिले लगभग २१ वर्षकी जवान भइसकिन् । जसलाई एक वर्ष अघि हेल्पिङ हेन्ड चाबहिलमा भेटेकी थिएँ । उनी कस्तो महसुस गर्छिन् होला ? के सोच्छिन् होला आफ्नो बाबाआमाको मदिरामय इतिहास सम्झेर ।

यो सम्झिँदा जो कसैको मन अमिलो हुन्छ नयन धमिलो हुन्छ । जुन मदिराको लतले डामेको अमिट छाप त्यो नानीको अन्तस्करणमा कति बल्झिरहन्छ होला जीवनभर ।

३) एक जमानामा सबैले शिवपार्वतीको जोडी भन्थे उनीहरूको जोडीलाई । म काकाकाकी भन्थँे । अन्तरजातीय प्रेमविवाह थियो उनीहरूको । काका काले काले दिलवाले काकी गोरी, क्षेत्रीकी छोरी पार्वती नाम थियो उनको । कहिलेकाहीँ देउता तथा पितृलाई चढाउन रक्सी चाहिन्थ्यो । कहिलेकाहीँ विभिन्न कार्जेको प्रसाद ग्रहण गर्दागर्दै रक्सीमा रस भिज्यो पार्वती काकीको ।

काका सिपालु सिकर्मी थिए । बालबच्चा भए । जहान बढ्यो । जीवन निर्वाह गर्ने क्रममा केही त गर्नैपर्ने भयो । काकाको एक्लो कमाइले धौधौ पर्न लाग्यो घर चलाउन । थोरै पूँजीमा पनि सञ्चालन गर्न सकिने भनी आफ्नै घरको दुई ढिकमा सानो होटल खोलिन् काकीले । होटलमा खाजा नास्ताको साथै मदिराले पनि स्थान पायो र बिस्तारै आफ्नो साम्राज्य जमायो । होटल राम्रै चल्दै थियो । मदिराको स्वाद थाहा पाइसकेकी काकीले बिस्तारै बिस्तारै होटलमा आउने ग्राहकले भन्दा आफूले धेरै पिउन लागिन् । रक्सीको वशमा परेपछि व्यापारको कामधन्दा उठाउनै नसक्ने भइन् ।

काकीको होटल बन्द भयो । रोगहरूको प्रविष्टिको लागि काकीको शरीरमा विभिन्न द्वारहरू खुले । मल्टि डिजिजको भण्डार बन्यो मदिराले गालेको काकीको कमजोर शरीर । बाल बच्चा सानै थिए तर रोगले त्यसो भनेन र उठायो क्षयरोगको साथसाथै कलेजोको रोगले काकीको प्राण ।

३ जना बालक छोराछोरीलाई स्याहार्दै आर्थिक उपार्जनको काम नियमित गर्न सकेनन् काकाले र दोस्रो विवाह नगरी धर पाएनन् । कान्छी पत्नीबाट पनि सन्तान भए । फेरि काकाको जीवनमा दोहोरियो उही मदिराले निम्त्याएको पीडा ।

पहिलेदेखि नै पिउँथे काकाले मदिरा । तर पिउने क्रम बाक्लिन थाल्यो । उनले मदिराको मात्रामा पनि वृद्धि गरे । राम्रोसँग काममा मन लगाउन छाडे । आयस्रोत खिइन थाल्यो । दिनहँु झगडा हुन थाल्यो घरमा । छोराछोरी छोडेर अर्कैसित कान्छी काकीले बाटो तताइन् । फेरि काका एक्लो बने । वैराग लाग्दो एक्लोपनमा रातदिनको आत्मीय साथी मदिरालाई बनाए काकाले । छोराछोरी राम्रोसँग टुङ्गो लगाउन सकेनन् । सबैले पढाइ छुटाए । सबै लाखापाखा लागे ।

काकाले सारा संसार शून्य देख्न थाले । उनको सुस्केरा सुन्ने कोही भएन । अन्ततः अरुण नदी किनारमा लाग्ने २०७५ सालको एकादशी मेलाको मध्यरातदेखी आफूलाई कुन शून्यतामा कहाँ अलप गराए कसैलाई केही पत्तो भएन । मदिराको सुरमा अरुण भेलमा हेलिए कि भनेर सारा संसार खोजी भयो तर अझैसम्म कहीँ कतै फेला परेनन् । काकाले अनन्त यात्रामा जाने कुन बाटो रोजे आजसम्म रहस्यको गर्भमै रहेको छ । मदिरा सेवनले निर्माण गरेका यस्ता फरकफरक कथाहरू बग्रेल्ती भेटिन्छन् हाम्रो समाजमा ।

कृष्णमाया, ठुल्दाइ, ठूली भाउजू, काका, पार्वती काकीजस्ता प्रतिनिसध पात्र भएका हजारौँ कथा छन् हाम्रो समाजमा । मदिराका कारण उनीहरूलगायत परिवारले पाएको पीडा र व्यथाको कुनै अभिलेख छैन । न त छाती चर्काउने दुखाइहरूको आयतनको नाप तौलने यन्त्र छ । न त मदिराले नष्ट पारेको सम्पत्तिको लेखाजोखा नै छ । न छ त्यसको कारण भएको आत्मप्रलयको कुनै क्षतिपूर्ति ।

इशापूर्वको १७०० वर्षदेखि मदिराको वैदिक इतिहास पाईन्छ । त्यसबेला सोम र प्रहमना नामको झोल पदार्थलाई मदिरा भनिएको छ । त्यसैको पान गर्नाले नै अधिकतर राक्षसहरूलाई राक्षसी कर्म गर्न उक्साउँथ्यो ।

उस बखत मदिरालाई यदाकदा औषधीको रूपमा प्रयोग गरे पनि समग्रमा यसलाई विषको रुपमा नै व्याख्या गरिएको छ । आयुर्वेदमा पनि अरिस्थासका नाममा नशालु झारबाट बनाइएको झोल कुनैकुनै व्याधिमा वैकल्पिक औषधीको रूपमा प्रयोग गरे पनि सकेसम्म सेवन नगर्नु, गर्नैपरे सक्दो कम गर्नू भन्ने सूक्ष्म अभिव्यक्ति पाइन्छ ।

यसबाट के थाहा हुन्छ भने मदिरा आजको युगको मात्र उत्पादन होइन । वैदिक कालदेखि नै यसको व्यापक प्रयोग हुन्थ्यो । तर मदिरापानपछि राम्रा भन्दा नराम्रा घटनाहरू नै धेरै भएका वैदिक कथाहरू हामीले सुन्दै आएका छौँ ।

जस्तै, वारुणी नामको मदिरा सेवनबाट उत्पन्न झगडामा असुरहरूको विनाशको कथा र शुक्राचार्यले पटकपटक मर्नुपरेको कथा । मदिरा सेवन गर्ने क्षेत्री ब्राह्मणहरूलाई पाप लाग्ने भन्ने उल्लेखित श्लोकहरू अझै सुरक्षित छन् वेद र उपनिषदहरूमा ।

मदिरा अर्थात् रक्सी अन्तर्गत लोकल ठर्रादेखि रम, भोड्का, ह्विस्की, ब्रान्डी, स्कच आदि पर्छन् भने वाइन, बियर, निगार आदि जाँडअन्तर्गत पर्दछन् । समग्रमा सबैको काम नशा दिने नै हो । बेसुरा बनाउने नै हो । बुझ्नेको लागि सबै नशालु तरल पेय विषालु नै हुन् ।

मानिसको उत्पत्तिकालदेखि बिस्तारै परीक्षण र प्रयोग हुँदै आएको मदिरा विभिन्न जनजातिको विभिन्न संस्कार र कुल पूजाहरूमा अझै चलाउने परम्परा छ । प्राचीनकालमा मदिराको सही र सीमित सेवनले गर्दा यसको महिमा र नियमित प्रयोग हुँदै आएको केही अंशमा अनुमान लगाउन सकिन्छ । तर वर्तमान समयमा मदिराको असीमित र गलत तरिकाले सेवन गर्दा भएका मानवीय क्षति, दुःख र दुर्घटनाको हिसाब गर्न सम्भव छैन ।

राजदरबारदेखि गरीबको झुपडीसम्म मदिराले बरबाद बनाएका अनेकौँ कथा किस्साहरू पढ्न, सुन्न र देख्न पाइन्छ ।

जब मान्छे मदिराको उन्मादमा बेसुर हुँदै जान्छ तब परिवार, इज्जत र प्रेम पनि भुल्दै जान्छ । तर पनि किन हो मान्छे मरिहत्ते गर्छ मदिरामा ? मदिराको लतमा फसेर स्वास्थ्य ध्वस्त पारेका छन् । परिवारको बिल्लीबाठ बनाएका छन् । सम्बन्धहरू सखाप पारेका छन् र सम्पत्तिको नाश गरेका छन् । आपराधिक कर्महरू बढेका छन् ।

तैपनि मान्छेहरू सुखमा होस् या दुःखमा, हर्षमा होस् या पीडामा, भेट्दा होस् या छुट्दा, बैंसमा होस् या बुढ्यौलीमा होस् मदिरालाई नै साथी बनाउँछन् । चोक र गल्लीगल्लीका भट्टी पसलमा, रेस्टुराँ र बारमा, पार्टी तथा भोज भतेरमा जताततै रमाउँछन् मदिरासँगै । मदिराको लागि ज्यान दिएको भेटिन्छ । मदिराले ज्यान लिएको घटना र कथा त कति हो कति ।

सुन्दर सपना बोकेर विदेशिएका हजारौं युवा विषालु मदिरा सेवन गरेर मृत्यु भएको सामचार सुनिन्छ । मदिराले विभिन्न आपराधिक घटनाहरू गराउन पनि मद्दत गरेको पाइन्छ ।

विश्वका विभिन्न देशका इतिहासमा मदिराको प्रयोग र सेवनसम्बन्धी प्रसङ्गका दुर्घटना, अपराध र परिघटनाहरू पढ्न र सुन्न पाइन्छ । तान्जनियाका गृहमन्त्री चाल्स किटवांगाले मदिरा सेवन गरी संसदमा उपस्थित भएकै कारण पद र प्रतिष्ठाबाट बर्खास्त हुनुपरेको थियो ।

भेटघाट, सामाजिक समारोह, विवाह, भोजभतेर, जमघट जताततै जम्ने मदिरा गुरुङ, राई, लिम्बू, तामाङ, मगर, शेर्पा आदि जातिको संस्कार र कर्मकाण्डमा अनिवार्य चाहिन्छ । यसले पनि मदिराको सेवनलाई प्रश्रय दिएको छ । वास्तवमा जनजाति समुदाय हरेक क्षेत्रमा पछाडि पर्नुको मुख्य कारणहरूमा मदिरा पनि एक हो ।

मदिराको अत्यधिक प्रयोगले गर्दा मानिसको व्यक्तिगत र पारिवारिक जीवनदेखि मानसिक, सामाजिक, आर्थिक र नैतिक पाटोमा पनि यसले प्रत्यक्षअप्रत्यक्ष असर पु¥याएको हुन्छ ।
१८ वर्षअघि सिविनले गरेको एक सर्भेअनुसार नेपालमा हुने विभिन्न आपराधिक घटना र हिंसाको ७३ दशमलव ४० प्रतिशत भाग मदिराकै कारण हुनेगरेको आँकडा पेश गरेको थियो । अहिले त्यसमा १ दशमलव ४२ प्रतिशतले वृद्धि भएको जनाइएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सार्वजनिक गरेको एक अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार वार्षिक ३३ लाख र प्रत्येक १० सेकेण्डमा १ जनाको मृत्यु अत्यधिक मदिरा सेवनबाटै हुने गर्दछ । यो डाटा विश्वको वार्षिक मृत्युदरको ५ दशमलव ९ प्रतिशत हो । चिकित्सा विज्ञानका अनुसार २ सय प्रकारका रोग मदिरा सेवनका कारण लाग्ने गर्दछ ।

मदिरा सेवनका कारण हुने विभिन्न क्षतिमध्ये सवारी दुर्घटना पनि एक हो जसका कारण हजारौंको ज्यान गएको हुन्छ । प्रदेश ट्राफिक प्रहरी कार्यालय इटहरीका अनुसार प्रदेश नम्बर १ मा २०७५ असार १ गतेदेखि ०७६ जेठ ३१ गतेसम्म जम्मा १ हजार १ सय ८२ ओटा दुर्घटना भए ।

ती दुर्घटनामा ३ सय ३४ जनाको तत्काल मुत्यु भयो भने ८ सय ६३ जना गम्भीर घाइते र १ हजार २ सय ७१ जना सामान्य घाइते भए । यीबाहेका ट्राफिक प्रहरीसम्म नपुगेका अरु पनि दुर्घटना हुन सक्छन् ।

यति हुँदाहुँदै पनि मदिरा र मानव एक अर्काको परिपुरक ठान्नेहरूको जमातलाई मदिराप्रेमले देश, परिवार र स्वयम् आफूलाई दिलाउने आर्थिक, मानसिक र शारीरिक क्षतिको गणना गर्न कहिल्यै अग्रसर भएको देखिन्नँ ।

भगवान बुद्धले मदिरा सेवनलाई मानव जीवनको अन्तरप्रकाशको विनाशक्रम मानेका छन् । ऋग्वेदले मदिरा एक प्रकारको मन्द विष मानेको छ । यो कुरा जान्दाजान्दै यसैमा मोहित हुन्छ मानव । मदिराबिनाको माहोल फिक्का मान्दछन् ।

युवादेखि वृद्धसम्म मदिरामा मस्त हुन पाउँदा संसार भुलेको पनि देखिन्छ । वास्तवमा अधिक मदिरापान गर्दा लाखौँ मानिसको स्वास्थ्य, सम्बन्ध र घरसंसार ध्वस्त हुन सक्छ । तर पनि यसको प्रयोग घट्नुको साटो बढिरहेको छ ।

यसैलाई मध्यनजर गरी स्वास्थ्य र स्वच्छतामा सुधार गर्दै अपराध, भ्रष्टाचार र सामाजिक समस्याको समाधान गर्ने उद्देश्यले सन् १९२० जनवरीमा अमेरिकाले देशको संविधानमा १८ औँ संशोधन गरी मदिरा उत्पादन, आयात, ढुवानी र बिक्रीमा निषेध ग¥यो ।

अमेरिकाको इतिहासमा विशेष कालखण्डको रूपमा लिइने उक्त समयलाई ‘नोबल प्रयोग’को रूपमा वर्णन गरिएको छ । तर यो नोबल प्रयोग पनि विफल भएको छ । यसको लामो इतिहास छ जुन यस लेखमा उल्लेख गर्दा लेख लामो र भद्दा हुने भयले समावेश गर्न सकिनँ ।

अन्ततः विश्वको शक्तिसम्पन्न राष्ट्र अमेरिकाले मदिरामुक्तिको लागि गरेको प्रयास (नोबल प्रयोग) विफल हुनुको कारण मानव र मदिरा अलग हुन नसक्नु नै रह्यो । विश्वमा कुनै पनि यस्तो मुलुक छैन होला जुन पूर्ण रुपमा मदिरामुक्त होस् ।

भारतले पनि मदिरामा पूर्ण बन्देज लगाउने प्रयास नगरेको होइन । दक्षिण भारतका केही ठाउँमा कोशिस गरे पनि सफल हुन सकेको देखिँदैन ।

कुनै स्थान मदिरामुक्त भए पनि त्यहाँका बासिन्दा मदिराको प्यासमा विभिन्न ठाउँमा जान्छन् । नेपालमा पनि प्रयास गरे पूर्ण रूपमा मदिरामुक्त हुन नसके पनि केही कमी हुने थियो होला । तर त्यो दिन कहिले आउने हो थाहा छैन ।

हरेक कुराको आफ्नो सीमा हुन्छ । राज्यले मदिरा नियन्त्रणका नाममा केही प्रतिशत राजस्व बढाउनेबाहेक केही गर्न नसके पनि हरेक नागरिकले आफ्नो मनलाई नियन्त्रण गरी मदिरामुक्त जीवन जिउने प्रयास गर्नुपर्छ । सके मदिराबाट टाढा रहने र नसके पनि मदिरासँगको सामीप्यतालाई सीमाभित्र राखी व्यवस्थित गरेमा स्वस्थ रहन सकिन्छ ।

मानिसको प्राण र जीवनको अनेकौं पाटोलाई असर पु¥याउने मदिरा कसैको अभिघात बानी नबनोस् । मदिरा नै कसैको पीडाको प्रादुर्भाव र दुःखद अन्त्यको कहानी नबनोस् ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस

माछा मार्ने क्रममा नदीमा खसेर मृत्यु

इटहरीः संखुवासभाको मकालु गाउँपालिका ३ एकुवाफेदीमा अरुण नदीमा डुबेर एक जनाको ज्यान गएको छ । मृत्यु हु ...

बेडको उपलब्धता र उपचार पाउने भएपछि मात्र रिफर गर्न निर्देशन

काठमाडौँः स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण बढिरहेकाले सबै अस्पताललाई बेडक ...

गायक प्रमोद खरेलको आवाजमा ‘प्रेमको चिनो’ (भिडियो सहित)

इटहरीः सुगम संगीतमा निकै रुचाइएका गायक प्रमोद खरेलको आवाजमा रहेको ‘प्रेमको चिनो’ को म्यु ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: [email protected]
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • मार्केटिङ प्रमुखः देवराज पुरी
  •   ९८६२३०११३८, ९८१९०३१०६२
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल (इलाम)
  •  राजन ठटाल (खोटागं)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)

Copyright © 2018 / 2021 - pradeshportal.com All rights reserved