यी हुन् विराटनगरलाई जबरजस्त स्थायी राजधानी बनाउने ५ फ्याक्टर

  • प्रकाशित मितिः आश्विन ३, २०७५
  • १६०७३ पटक पढिएको
  • विराट अनुपम
alt

प्रजातन्त्र भन्नाले अत्यन्तै सुन्दर जनमतको सम्मान गर्ने राजनीतिक प्रणाली भन्ने बुझिन्छ र बुझाइन्छ । तर, नेपालमा जबजब प्रजातन्त्रभित्रकै संसदीय अभ्यासहरू आउँछन् । त्यहाँ प्रजातन्त्र हुँदैन, जनमत हुँदैन । मात्रै हुन्छ दलीय सिण्डिकेट, मात्रै हुन्छ पार्टीगत ह्वीप । अर्थात् जनमत हुन्छ एकातिर अनि संसदीय मत हुन्छ अर्कोतिर । सांसदहरूको मत हुन्छ एकातिर, नेतृत्वको निर्देशन हुन्छ अर्कोतिर ।

हो, यस्तै गरेर प्रदेश १ को अस्थायी राजधानी विराटनगरलाई स्थायी राजधानी बनाउने कुरा हुँदैछ । ढिलोचाँडो गरेर विराटनगरलाई नै जसरी पनि प्रदेशको स्थायी राजधानी बनाउने खेलको होमवर्क ‘पावर सेन्टर’हरूले गरेका छन् । प्रदेशका अधिकांश जनताको भावना र सांसदहरूकै स्वतन्त्र मतको अवमूल्यन गर्दै यस्तो हुन लागेको प्रष्ट छ ।

प्रदेशका विभिन्न सांसदहरूसँगको कुराकानी, प्रदेशका सत्तारुढ नेकपा नेताहरूको भनाइ र बजारे खुराकहरू आँकलन गर्दा यस्तो निष्कर्ष आउँछ । केही महिना अगाडि प्रदेश सभा बनाउन विराटनगरको लागि बजेट विनियोजन गर्दा अधिकांश सांसदहरूले हस्ताक्षर सङ्कलन गरेर विरोध गरेका थिए । स्थायी राजधानी तोकेर मात्रै संसद भवनको बजेटमा काम गर्न उनीहरूले खबरदारी गरेका थिए । यसरी अधिकांश सांसदहरूले प्रदेशको स्थायी राजधानी विराटनगर नबनाउने कुरामा त्यसै बेला जनाउ दिइसकेका हुन् ।

birat anupam pradesh portal तर, पछिल्लो समयमा प्रदेशको नामकरण र स्थायी राजधानीका कुराहरूको होमवर्क हुँदै गर्दा यी कुराहरू गौण हुँदै गएका छन् । यस्तो कुरा गर्नेलाई संसदीय समितिको सभापति दिने प्रलोभन आउने स्वयं सांसदहरूले बताउँदै आएका छन् । अर्थात् विभिन्न पावर सेन्टर र इन्टे«स्ट गु्रपहरू विराटनगरलाई नै प्रदेशको स्थायी राजधानी बनाउन सक्रिय छन् ।

धनकुटा र उत्तरी मोरङको गोठगाउँमा राजधानी बनाउने कुरा मथ्थर बनाइएको छ । चर्चामा आएको बृहत्तर विराटनगर भन्दै विराटनगरमा मन्त्रालय, इटहरीमा प्रदेश सभा र धरानमा प्रदेश प्रमुखको कार्यालय राख्ने प्रस्तावहरू पनि कमजोर हुँदैछन् ।
भारतको नयाँ दिल्ली र पाकिस्तानको इस्लामावादजस्तै नयाँ स्थानमा सबै पूर्वाधारहरू विश्वस्तरीय बनाएर राजधानी बनाउने कुरामा त छलफलै नभएको प्रदेश सभा र मन्त्रालयका स्रोतहरू बताउँछन् ।

आखिर के चीज छन् जसले प्रदेशको सबैभन्दा अपायक, भारतीय सीमामै जोडिएको शहर र प्रदेशका जनताको अनि सांसदहरूको जनमत विपरीतको शहर स्थायी राजधानी बनाइँदैछ ?

सशक्त आन्दोलन भए मात्रै विराटनगरबाट राजधानी अन्त सर्ने अवस्था छ । नत्र विराटनगरमै स्थायी राजधानी हुने लगभग पक्का भएको छ । यी हुन् ती ५ फ्याक्टरहरूः

१. शीर्ष नेतृत्वमा विकास क्षेत्रको ह्याङओभर
देश सङ्घीयतामा जानु भनेको नयाँ ठाउँहरूले ‘स्पेस’ पाउनु पनि हो । तर, अहिले प्रदेश १ को स्थायी राजधानी तोक्न विकास क्षेत्रकै मानसिकता छ । विराटनगरमा विमानस्थल छ भन्ने कुराको तर्क गरेर, विराटनगरमा थुप्रै क्षेत्रीय कार्यालयहरू छन् भन्ने तर्क अघि सारेर विराटनगरलाई नै स्थायी राजधानी बनाउने अभियानमा छन् नेतृत्वकर्ताहरू । विराटनगरमा विमानस्थल भए पनि प्रदेश १ का १५ विमानस्थलहरूमा हाल सङ्खुवासभाबाहेक अन्त कतै पनि नियमित उडान नहुने तर्क गरिन्नँ ।

सरकारी कार्यालय र संस्थानका क्षेत्रीय कार्यालयहरूमा मन्त्रालय टाँसिएर बस्नु परेको दुर्दशा छ । यसरी टाँसिन त विराटनगर बाहिरका धनकुटा, धरान र इटहरीमा पनि सम्भव छ । त्यो तर्क गरिएको छैन । किनभने विकास क्षेत्रको ह्याङ ओभरमै छ प्रदेशका दलका नेताहरूको ‘मेन्टालिटी ।’

२. विराटनगरका शक्तिशाली व्यापारीको लबिङ
नेपाली व्यापारिक वृत्तमा विराटनगरका व्यापारीहरूमा ठूलो शक्ति छ । उनीहरूले देशको विभिन्न नीति निर्माणमा समेत प्रभाव राख्छन् । तिनै व्यापारीहरू अहिले प्रदेश १ को स्थायी राजधानी विराटनगर बनाउन हरतहरले सक्रिय छन् । जस्तो, विराटनगरको वीरेन्द्र सभागृहमा भएको प्रदेश सांसदहरूको पहिलो र ऐतिहासिक शपथग्रहणमै व्यापारीहरूले ‘स्पेस’ लिए । सांसदहरूलाई खाजा नास्ताको क्याटरिङ नै चलाएर विराटनगरका व्यापारीहरूले संसदको ओपनिङमा नै आफ्नो शक्तिशाली उपस्थिति देखाए ।

प्रदेश सांसदहरूलाई शपथग्रहण परिसरमै टेन्ट टाँगेर निजी क्षेत्रले चियानास्ता गराउनुहुन्थ्यो वा हुन्नथ्यो, त्यो बहसको विषय होला । विराटनगरका व्यापारीहरू शक्ति अभ्यासको मामलामा कडा छन् । ‘प्रेस’देखि ‘पोलिटिक्स’सम्म उनीहरूको दबदबा छ । उनीहरू तत्काल कुनै औपचारिक कार्यक्रम ल्याएर प्रदेशदेखि सङ्घीय सरकारका मन्त्रीहरूलाई विराटनगरमा उतार्ने र आफ्ना कुरा राख्ने हैसियत राख्छन् । नेपाली नेता, मन्त्री र प्रधानमन्त्रीहरू मात्रै होइन बेलाबेला भारतीय राजदूत ल्याएर पनि विराटनगरका व्यापारीहरू कार्यक्रम गरिरहन्छन् । र, यिनै व्यापारीहरू अहिले प्रदेशको स्थायी राजधानी विराटनगरलाई बनाउन सक्रिय छन् । देशका एकसे एक शीर्ष नेताहरूसँगको सङ्गतको फाइदा उठाएर यी व्यापारीहरूले स्थायी राजधानीको लागि विराटनगरको संयुक्त लबिङ गर्दैछन् ।

३. सीमामै जोडिएको शहरमा राजधानी देख्न चाहने भारतीय इच्छा
नेपालमा सबैभन्दा शक्तिशाली संयन्त्र भारतको छ भन्ने कुरामा प्रष्ट छ । भारत आफ्नो सीमामा जोडिएको क्षेत्रमा आफ्नो भूराजनीतिक प्रभाव राख्छ भन्ने कुरा पनि ‘ओपन सेक्रेट’ हो । त्यही भएर भारतले हाल बन्द भएको आफ्नो फिल्ड अफिस विराटनगरमै राख्यो । फिल्ड अफिस हुँदा यतिसम्म भयो कि महेन्द्र मोरङ क्याम्पसमा नेपाली पढ्न आएको बताउने केही चिनियाँ युवतीहरूलाई विराटनगरमा कतै डेरा नदिने वातावरण बन्यो । घरधनीहरूलाई अभाव, दबाव र प्रभावमा पारेर फिल्ड अफिसका मान्छेहरूले अदृश्य रूपमा यस्तो गरेको विषयमा विराटनगरमा धेरै जानकार छन् ।

आफ्ना गाडीहरू अत्यन्तै कुद्ने, आफ्नो मुद्रा धेरै चल्ने सीमा जोडिएको शहरमा भारत प्रदेशको राजधानी बनाएको हेर्न चाहन्छ । नेपालमा सुक्ष्म व्यवस्थापन गर्ने यो कुरामा भारत पछि छैन । केही महिना अगाडि एक मुस्लिम पृष्ठभूमिका प्रदेश २ का सांसदलाई पाकिस्तानको मान्छे भन्दै मन्त्री बन्न रोकेर भारतले आफूले प्रदेशमा गर्ने सुक्ष्म व्यवस्थापनको पछिल्लो उदाहरण पेश गरेको छ ।

प्रदेश १ मा जहाँ राजधानी बने पनि भारतका आफ्ना सूचना संयन्त्र त हुन्छन् । अझ सीमामै भएको शहरमा राजधानी भए खेलोफड्को धेरै हुने हुनाले भारत पनि विराटनगरलाई प्रदेशको राजधानी बनाउन सक्रिय हुन्छ । यो ‘ओपन सेक्रेट’ हो । आफ्नो सीमा क्षेत्रमा जिल्लामा प्रहरी प्रमुख र सिडिओसम्मको ‘नोटिस’ गर्ने भारतले विराटनगरलाई राजधानी बनाउने कुरामा वास्ता नगर्ने अवस्थै छैन । अर्थात् भारत प्रदेश १ मा विराटनगर नै स्थायी राजधानी भएको हेर्न चाहन्छ । ताकि उसले सप्तकोशी उच्च बाँधजस्ता परियोजनामा प्रदेशस्तरमा पनि सहजै नीतिगत तहमा प्रभाव पार्न सकोस् ।

४. प्रादेशिक ‘पावर सेन्टर’ बन्ने विराटनगरका बलिया नेताहरूको कसरत
बरु मीनबहादुर विश्वकर्मा, विजयकुमार गच्छदार, भीम आचार्य र ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीजस्ता सुनसरीका नेताहरूमा सुनसरीलाई राजधानी बनाउनुपर्छ भन्ने कुनै चासो र चिन्ता छैन ।

तर, मोरङका मन्त्री लालबाबु पण्डितदेखि प्रभावशाली नेता शेखर कोइरालासम्म विराटनगरलाई प्रदेशको स्थायी राजधानी बनाउने लाइनमा छन् । यो उनीहरूको चुनावी मुद्दासमेत थियो । उनीहरूबाहेक विराटनगरका नेकपा र काङ्ग्रेसका नेताहरू पनि प्रदेशको स्थायी राजधानी हुँदा शक्ति केन्द्रको नजिक हुन पाउने र आफैँ शक्तिकेन्द्र बन्ने बाटो खुल्नाले विराटनगरलाई स्थायी राजधानी बनाउने पक्षमा छन् । पक्षमा भएर मौन छैनन् । उनीहरू स्थायी राजधानी बनाउने लबिङमा छन् ।

५. विराटनगर बाहिरको विभाजित संसदीय मत
विराटनगर राजधानी बन्नु हँुदैन । यो सामरिक रूपमा असुरक्षित छ । भारत र चीनजस्ता २ छिमेकी भएको प्रदेशमा कुनै एक शक्ति केन्द्रमा टाँसिएको शहरमा प्रदेश राजधानी राख्न हुँदैन । प्रदेश २ जस्तो भारतसँग जोडिएको प्रदेशमा त भारतसँगै जोडिएको क्षेत्रमा राजधानी छैन । प्रदेश राजधानी जनकपुरधामबाट भारतीय सीमा १५ किलोमिटर टाढा पर्छ । नगराइन नगरपालिका कटेर मात्रै भारतीय बोर्डर आउँछ । तर, प्रदेश १ को स्थायी राजधानी तोकिने चर्चा रहेको विराटनगर भने भारतसँगै टाँसिएको छ । जुन कुरा राजधानी बनाउन सामरिक कोणमा उपयुक्त होइन ।

प्रदेश १ ले न चीन न भारत कसैसँग नजोडिएको क्षेत्रमा राजधानी बनाएर सामरिक पक्षधरता राख्नु हुँदैन । यो कुरामा प्रदेश १ का अधिकांश सांसदहरू एक छन् । तर, विराटनगरको विकल्प के त भन्नेमा भने उनीहरू विभाजित छन् । विराटनगरको विकल्प धनकुटा, धरान, इटहरी, गोठगाउँ वा विराटनगरसहितको करिडोर के हो ? यो कुरामा सांसदहरूमा मतभिन्नता छ । प्रष्ट कुरा सार्वजनिक गरेर बहस गरिएको छैन । हो, यही कुराले पनि प्रदेशको स्थायी राजधानी विराटनगर नै बनाउने वातावरण बनाएको छ ।

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस

कोशीहरैंचा उद्योग वाणिज्य सङ्घमा पुरानै का

विराटचोकः उद्योग वाणिज्य सङ्घ कोशी हरैंचाले १ वर्ष पुरानै कार्यसमितिलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेको छ । सङ्घको ८ आंै वार्षिक साधारण सभाले सो निर्णय गरेको हो । नयाँ सदस्यताको विषयलाई लिएर नेकपा र काङ्ग्रेसं समर्थित उद्योग वाणिज्य सङ्घका पदाधिकारी बीच मतभेद देखिएपछि सङ्घले नयाँ ने

उपमहानगरको दमकलः दमकल हो कि पानी बोक्ने ट्

इटहरीः वारुणयन्त्र संवेदनशील क्षेत्र भए पनि प्रविधिको प्रयोग नहुँदा दमकल र पानी बोक्ने ट्याङ्करमा खासै फरक देखिन छाडेको छ । आम जनताले पनि दमकल भन्नेबित्तिकै पानी बोक्ने ट्याङ्करको रूपमा बुझ्न थालेका छन् । दमकलमा आगोसँग लड्न पानी मात्र होइन आवश्यक अन्य सुरक्षा पनि हुन आवश्यक मानिन

प्रहरी कार्यालयभित्र वकिलमाथि हातपात गरेको

इनरुवाः सुनसरीको दुहबीमा प्रहरी कार्यालयभित्र दुई पक्षीय छलफलका क्रममा एक जना कानुन व्यवसायीलाई प्रहरी अधिकृतहरूले हातपात गरेको आरोप लगाइएको छ । शुक्रबार इलाका प्रहरी कार्यालय दुहबीमा सवारी दुर्घटना समबन्धी घटनामा छलफल हुँदा सुनसरी जिल्ला अदालत बार एसोसिएसन इकाइका सदस्य समेत रहे


इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: [email protected]
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • सम्पादकः मिलन बुढाथोकी
  • डेस्क सम्पादकः खेमचन्द्र अधिकारी
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • राजनीतिक/सामाजिक ब्युरोः विनय बाह्रकोटी
  • स्थानीय सरकार/कानुन ब्युरोः कृष्ण वहाब भट्टराई
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)

Copyright © 2018 / 2018 - pradeshportal.com All rights reserved