कसले हो कानुन र नियम पालना गर्नुपर्ने ?

  • आश्विन १८, २०७५
  • ७०२ पटक पढिएको
  • ओम कोइराला
alt



जन्मघरबाट आफ्नो कर्मघर आएकाहरू तीजमा माइतीको निम्तामा जन्मघर आउँछन् । अरु बेला आफैँ आफ्नो जन्मघर जाने चेली तीजमा चाहिँ नबोलाई या लिन नआई जाँदैनन् ।

तीजमा आएकी छोरीलाई आमाले मिठो परिकार बनाएर खाने कुरालाई दर भनेर खाने चलन छ । जन्मघर आएकी छोरीलाई खुवाउने भन्दा खासै फरक खाने कुरा हँुदैन थियो पहिले । खासगरी दर खाने भनेकै घिउमा चामल भुटेर दूध हालेर पकाई ढकने खाने भनिन्थ्यो । तीजमा खाने भनेको नै ढकने थियो । त्यसैलाई दर भन्ने चलन थियो हिजो ।

आमाले १० महिना गर्भमा बोकेर हुर्काएकी छोरीलाई न्यास्रो लाग्ने अनि घरको काम र खेतीको कामले थाकेकी छोरीलाई केही दिन थकाइ मार्न र न्यास्रो मेट्नलाई माइत ल्याएर दर खुवाउने चलन थियो । दिनभर थकाइ मार्न के गर्ने भन्दा व्रत बसेपछि काम गर्नु पर्दैन भन्ने मान्यताबाट शुरु भएको चलन पछि आएर कठोर व्रतमा परिणत भएको हो ।

यसको ऐतिहासिक आहानलाई हेर्दा हिमालय पर्वतकी छोरी पार्वती आप्mनो घरबाट साथीहरूसँग खेल्न निस्कँदा उनी शिवले प्राणायम गरेको ठाउँमा पुगिन् । पहिले प्राणायम गरेको हेर्दाहेर्दै पार्वतीलाई शिव मन प¥यो र उनले शिवसँग विवाह गर्ने प्रस्ताव गरिन् । तर उनका बाबुले यो घर न थरको मानिससँग तिम्रो विवाह हँुदैन भनेपछि पार्वती आफ्ना साथीहरूलाई लिएर शिवले प्राणायम गरेको ठाउँमा गएर बसिन् ।

बाबु हिमालयले त्यहाँबाट जति उठाउने प्रयास गरे पनि उनी नमानेपछि बाध्य भएर शिवसँगै विवाह गरिदिएको पौराणिक मान्यता छ । यसको व्यावहारिक पक्ष भनेको वर्षभर खेतीको काम गरेर थाकेकी चेलीलाई मीठो खान दिएर थकाइ मार्न लगाउनु नै हो । तीजले अब वर्षा सकियो हिउँद लाग्यो भन्ने सन्देश पनि दिन्छ ।

तर तीजको यस्तो एतिहासिकतालाई आजकाल ख्याल गरिँदैन । घरपरिवार बसेर खाने अनि रमाइलो गर्ने भन्दा पनि यो असाध्य खपिनसक्नुको भड्किलो भएको छ । एक महिना अगाडिदेखि पार्टी प्यालेसमा र ठूलाठूला होटलमा मासुका परिकार रक्सीसँग खाने अनि अङ्गे्रजी गीतमा डिस्को नाच नाच्ने चलन छ । त्यस्तै नाच अनि फेसनको प्रदर्शन, गहनाको प्रदर्शन पनि हुने गरेको छ । यसरी तीज मनाउने गर्नाले भ्रष्टाचार मौलाएको पाइन्छ ।

तीजमा ४ जना महिला भेला भएर २० हजारको सारी किनेको अनि ३ तोलाका सुनका गहना लगाएको कुरा गर्छन् । उनीहरू भन्छन्, ‘हाम्रो छिमेकी मालपोतमा काम गर्छन् । उसको दिनमै १५/२० हजारका दरले भाग पर्छ अरे । गर्दा पनि कस्तोकस्तो गर्दा रहेछन् त । बाटो भएको जग्गा पास गर्न जान्छन् । बाटो भएको बराबरी राजस्व लियो अनि बाटो नभएको भनेर पास ग¥यो । १ लाख राजस्व लाग्नेमा २५ हजारको रसिद काट्यो । जग्गावालालाई २५ हजार जोडिदियो मख्ख परिहाल्छन् भन्थी ।’
यसरी पैसा कमाउँछन् ।

अर्कीको भनाइ यस्तो हुन्छ, ‘मेरा पनि भन्सारमा छन् । त्यसैले मलाई यसपाली अख्तियारले समाइहाल्यो भने पनि सुन किनेपछि तिमीले माइतबाट ल्याएको भन्ने भनेर ६ तोला सुन किने तीजमा ।’

‘के गर्नु मेरालाई मालपोत कि भन्सारमा जाऊ न भनेको टेर्दैनन् । मेरो छिमेकीले भन्सार गएको ६ महिनामा ६ वटा घडेरी जोडिसक्यो । मैले तिमीहरूलाई अख्तियारले समाउँदैन भनेको उसको पनि ता मुख छ नि भन्थी मलाई । कस्तो फूर्ति छ उसको आजकाल । हाम्रा देशका कर्मचारीका परिवारको यस्ता संवाद हुन्छन् ।

यी माथिका कर्मचारी महिलामा पनि त्यस्तै ठुलो फूर्ति हुन्छ । कालोबजारी तस्करी गर्नेहरूको परिवारले पाँचतारे होटलमा लाखौं खर्च गरेर तीज मनाउँछन्, त्यस्तै उद्योगीहरूको पनि । अनि हाम्रा किसान महिलाहरूले पनि उनीहरूकै दाँजोमा दगुर्ने चेष्टा गर्न थालेका छन् । यसले हामी र हाम्रो समाजलाई कहाँ पु¥याउँछ । जहाँ कपडाको प्रदर्शन हुन्छ, जहाँ गहनाको प्रदर्शन हुन्छ त्यो ठाउँमा हाम्रा गाउँले महिला जान खोज्नु भनेको आफैँले आर्थिक दुर्घटना निम्त्याउनु हो ।

केही वर्षदेखि यता राजनीतिक दलका सङ्गठनहरूले पनि तीज मनाउने गर्छन् । यसपाली पनि त्यो क्रम जारी रह्यो । यसपालि मसँग पनि अखिल नेपाल महिला सङ्घकी नेता पैसा माग्न आइन् । उनलाई मैले एउटा शर्तसहित सहयोग गरेँ । शर्त थियो, ‘यसपालि तीज मान्दा सडकमा नमान्नु होला । त्यो सडक न व्यापार गर्ने ठाउँ हो, न सभा गर्ने, न तपाईंहरूले तीज मान्ने ठाउँ हो । त्यहाँ सवारी साधनले बेरोकटोक दगुर्न पाउनुपर्छ । तपाईंहरूलाई थाहा छ । अहिले नगरपालिकामा सबै राजनीतिक दल मिलेर हर्न निषेधित क्षेत्र घोषणा भएको छ । सडकमा कार्यक्रम हुँदा त्यहाँको भीडमा न चालकले हर्न बजाउन पाउँछ न सहभागीले सवारी साधनलाई बाटो नै छोडिदिन्छन् । त्यही ठाउँमा दुर्घटना भइहाल्यो भने तीज मनाउन भेला भएकाले उल्टै त्यो चालकलाई पिट्ने र गाडी जलाउने सम्मका काम हुन्छन् । यस्तो काम रोक्नु तपाईंहरूको कर्तव्य हो । हामीले नगर सफा राख्नुपर्छ ।’

मैले इटहरीका मेयरलाई पनि सडकमा कार्यक्रम गर्न नदिनुहोला भनी सचेत गराएको थिएँ ।

एक दिन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको कार्यालयमा पुग्दा त्यहाँ पार्टीका महिला नेताहरू भएकै ठाउँमा मैले यसपालिदेखि सडकमा तीज मनाउन बन्द गर्नुहोस् भनँे । त्यस्तै, हामी ४ जना हिमाल सुवेदी, शिव डाँगी, रामप्रसाद र मैले नगरपालिकाका प्रशासकीय अधिकृतलाई समेत भन्यौँ । मैले यी सबै ठाउँमा आफ्नो कुरा भनिरहँदा कतै पनि मेरो निजी स्वार्थ थिएन । म यो राज्यको एउटा नागरिकको हैसियतले यो सडकमा गरिने कार्यक्रमले ठूलै दुर्घटना भएको देखेको छु । अनि एउटा चालक त्यसको दोषी हुनुपर्छ । सडकमा कार्यक्रम गर्नेहरूले त्यही चालकलाई दोषी ठान्नेछन् । त्यसको क्षतिपूर्ति व्यवसायीले तिर्नुपर्छ । चालक जेल जानुपर्छ । हाम्रो १ दिनको स्वार्थका लागि कानुन हातमा लिएर कानुनविपरीत सिन्को पनि भाँच्नु हँुदैन भन्ने हो । तर मैले भनेको कुराले उनीहरूलाई छोएन । छुने कुरा पनि थिएन । किनभने सत्ताको अहङ्कार थियो । यति बेला हामीले जे गरे पनि हुन्छ भन्ने लागेकोे छ । अब हामीले सडकमा कार्यक्रम गर्दा कसले रोक्ने ? नगरपालिकाका कर्मचारीले र नगरपालिकाले ता त्यहाँ शोभा बढाइदिन जानुप¥यो । अनि स्थानीय प्रहरी प्रशासनले बोल्ने कुरै भएन । हामीजस्ता बबुरा नागरिक सत्ता अगाडि टाउको निहुराएर गैर कानुनी काम हेरेर बस्नु भन्दा अरु हुने कुरै भएन ।

सडकको किनारमा १० केजी नासपाती राखेर बसेकी एउटी चेली, ५ मुठा साग राखेर सडक किनारमा बसेकी दिदी, अनि अलिकति स्याउ राखेर बसेको एउटा किसान उसलाई नगर प्रहरी आएर सबै उठाएर नगरपालिका लान्छ । उनीहरूलाई कसैले त्यसो नगर भन्न सक्दैन । साँच्चै त्यो व्यापार गर्ने थलो होइन । उनीहरूले त्यहाँ व्यापार गर्नु पनि हँुदैन । तर त्यो तीजको कार्यक्रममा जो प्रमुख अतिथि छ जो नगरपालिकाको कानुन बनाउने ठाउँमा छ । उपमेयर पद भनेको न्यायिक समितिको प्रमुख पनि हो । उपमेयरले उनीहरूलाई कानुन मान्न बाध्य बनाउने हो । कसैले कानुन नमाने, दण्ड दिने र मान्न लगाउने हो । सडकमा भिखारीलाई पनि प्रवेश दिनुहुँदैन । काम गर्न सक्ने भए उसलाई समुदायमा पठाउनुपर्छ । तर सडकलाई पूर्ण रूपमा खाली गर्नुपर्ने हो र अब नगरपालिका भनेको स्थानीय सरकार हो । सरकारको काम पहिलो आफूले नियम र कानुनमा बस्नुपर्छ अनि अरुलाई राख्नुपर्छ । तर यहाँ जसले नियम र कानुन बनाउँछ । उसैले नियम र कानुन मिचेर आफैँले नियम विपरीत काम गरेपछि । अरुलाई नियम पालना गराउँछु भन्दा मतिर नै मानिसले औँला ठड्याउँछन् भन्ने हेक्का राख्नुपर्दैन ?

नियम मिच्नेहरू जनप्रतिनिधि र आफूलाई ठूलो मानिस भन्नेहरू नै छन् । १ दिन १ जना जनप्रतिनिधिले बिनाहेलमेट मोटरसाइकल चलाएछन् । उनलाई प्रहरीले मोटरसाइकल रोकेर चाबी खोस्यो । उनले प्रहरीलाई धम्क्याएर भने, ‘मलाई चिनेको छस् ? म तेरो जागिर खाइदिऊँ ?’ बिचरा प्रहरी छक्क प¥यो । के जनप्रतिनिधि मन्त्री, मेयर, उपमेयर र चाहिँ देशको कानुन मानेनन् ।

पहिले राजतन्त्रले यस्तै ज्यादती गरेकै कारण र कानुन नमानेका कारण त्यो राजतन्त्रलाई निरङ्कुश भनियो र त्यसलाई हामीले जरैबाट उखेलेर फाल्यौँ । तर अहिले पनि हाम्रा जनप्रतिनिधिले नियम कानुन नमान्ने अनि सर्वसाधारण जनतालाई मात्र नियम कानुन लाग्ने गरी नियम बनाउँदैछन् । नेतालाई नियम कानुन नलाग्ने हो भने हामीलाई भनिदिनुप¥यो कानुन तिमीहरूले मान हामीलाई कानुन लाग्दैन भनेर । हिजो एउटा राजतन्त्र थियो कानुन नमान्ने आज हजारौं भएछन् कानुन मान्ने भनेर बुभ्mनुपर्ने भयो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस

महिला सञ्जालका गतिविधि गाउँगाउँमा पुर्याउन इटहरीकी उपमेयर संगीता चौधरीको आग्रह

इटहरीः इटहरी उपमहानगरपालिकाकी नव निर्वाचित उपमेयर संगीता कुमारी चौधरीले महिला संजालका गतिविधी गाउँगा ...

खेलाडीको विवरण संकलन गर्दै प्रदेश खेलकुद विकास बोर्ड

इटहरीः प्रदेश नम्बर एक सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको प्रदेश खेलकुद विकास बोर्डले प् ...

गरिमा बैंकको वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम इटहरीमा सम्पन्न, एक सय तीस बढीलाई बैंकिङ्ग शिक्षा

इटहरीः नेपाल राष्ट्र बैकबाट ‘ख’ बर्गको वित्तीय कारोबार गर्न इजाजत पाएको गरिमा विकास बैँक ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: pradeshportal@gmail.com
 
 
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • प्रबन्धक :शुसिला उप्रेती
  • कार्यकारी सम्पादक :प्रकाश बञ्जरा
  • सह सम्पादक :शिशिर भट्टराई
  • प्रमुख संवाददाता :सुबिन बिश्वकर्मा
  • मार्केटिङ प्रमुख :देवराज पुरी
 

Copyright © 2018 / 2022 - Pradeshportal.com All rights reserved