सर्वत्र चासोको ‘खुवालुङ’ः फुटाउनुभन्दा संरक्षण गर्दा फाइदा !

  • चैत्र ११, २०७७
  • ६३६ पटक पढिएको
  • शंकर खत्री
alt

इटहरीः अहिले सामाजिक सञ्जाल, मुलधारका सञ्चार माध्यमहरु र मोफसलका सञ्चार माध्यममा चर्चामा रहेको ठाउँ, धरोहर, प्रकृतिको उपहार हो ‘खुवालुङ’ ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले केही समयअगाडि आफूनिकट नेकपाले २०७७ साल फागुन ८ गते विराटनगरमा गरेको प्रदेश १ स्तरीय आमसभामा यसको विषयमा धारणा राखेपछि एकाएक ‘खुवालुङ’ चर्चामा आएको हो । प्रधानमन्त्री ओलीले ‘आफूले जहाज ल्याउने भन्दा खिल्ली उडाउनेहरु कोसीमा गएर हेरे हुन्छ । त्यहाँ जहाज छ । एकैछिनमा चताराबाट भोजपुर पुग्न सकिन्छ । अहिले त्यहाँ एउटा ढुङ्गोले गर्दा जहाजलाई अप्ठ्यारो भएछ । त्यो फुटाउनुपर्छ’ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए ।

किराँतीहरुको आस्थाको धरोहरको रुपमा रहेको खुवालुङबारे प्रधानमन्त्रीले यस्तो अभिव्यक्ति दिएपछि किराँतीहरु रुष्ट भएका थिए । त्यही समयबाट चर्चामा आएको धार्मिक क्षेत्र हो ‘खुवालुङ’ । अहिले यसको संरक्षण र संवद्र्धन गर्नुपर्ने, प्रधानमन्त्रीले भनेजस्तो फुटाउन नहुने, जहाजको लागि अन्य विकल्प खोज्नुपर्ने र यसलाई धार्मिक पर्यटनको क्षेत्र बनाउनुपर्ने माग उठ्न थालेको छ ।

khuwalung with water wave

के हो ‘खुवालुङ’ ?
किराँतीहरु ‘खुवालुङ’ (पानी ढुङ्गा) लाई आफ्नो उत्पतिको थलो मान्छन् । यहीँबाट किराँतीहरुको उदय भएको उनीहरुको भनाइ छ । यही क्षेत्रबाट किराँतीहरु कालान्तरमा पूर्व मेचिदेखि पश्चिम महाकालीसम्म फैलिएको किराँतीहरु बताउँछन् । किराँत धर्मावलम्बीहरुको धार्मिक ग्रन्थ ‘मुन्धुम’मा पनि यसको बारेमा चर्चा भएको किराँतीहरुको भनाइ छ । यसै ठाउँबाट किराँतीहरु दुधकोसी हुँदै पश्चिमतर्फ लागेको भनिन्छ् । यस्तै अरुण र तमोर हुँदै पूर्वी पहाडी तथा हिमाली भेगमा किराँतीहरु गएका भन्ने किम्बदन्तिहरु छन् । त्यसैगरी, सप्तकोसी हुँदै तराईमा किराँतीहरु गएका हुन् ।

त्रिवेणी ‘खुवालुङ’
यस ऐतिहासिक ‘खुवालुङ’ त्रिवेणीमा पर्दछ । यसै ठाउँबाट सप्तकोसीले आफ्नो रुप धारण गरेको छ । यहाँ आएपछि दुधकोसी, अरुण र तमोर मिलेर सप्तकोसीले आफ्नो विशाल रुप धारण गरेको छ । यसका साथै ‘खुवालुङ’मा नै प्रदेश १ का तीन पहाडी जिल्ला धनकुटा, भोजपुर र उदयपुरको पनि संगम विन्दु हो ।

jet pass near by khuwalung

विवाद कसरी उत्पन्न भयो ?
अहिले सप्तकोसीमा विभिन्न क्षमताका जेटबोट सञ्चालनमा छन् । कुनैले १० जना यात्रु बोक्न सक्छन् त कुनैले ७० देखि १०० जनासम्म यात्रु बोक्न सक्छन् । सुनसरीको चतराबाट भोजपुरको हतुवागढीसम्म जाने जलमार्गको त्रिवेणीमा ‘खुवालुङ’ रहेको छ । चतराबाट जहाजमा करिव १० देखि ११ मिनेटको दूरी पार गरेपछि ‘खुवालुङ’ पुगिन्छ । स–साना जहाज सजिलैसँग यहाँबाट गएपनि ‘खुवालुङ’ले गर्दा धेरै यात्रुवाहक क्षमता भएका जहाज भने जान सक्दैनन् । सञ्चालनमा रहेका जहाजमा पनि ‘खुवालुङ’ले क्षति पुर्याउने गरेको व्यवसायीले बताउने गरेका छन् । यही कुरालाई लिएर प्रधानमन्त्रीले यसलाई फुटाउने अभिव्यक्ति दिएका हुन् । अनि त्यही दिनबाट यसको विवाद सुरु भएको हो । स्थानीयलाई जानकारी नै नगराई ‘खुवालुङ’ फुटाउन स्काभेटर ल्याएपछि आफूले विरोध गरेको स्थानीय लालबहादुर राई बताउँछन् ।

‘योचाहीँ यहाँका स्थानीयलार्ई थाहा नै नदिई उहाँहरुले माथि माथि कसरी कुरा मिलाउनुभयो । हामीलाई थाहा नै नभइ उहाँहरुले यहाँ मेसिन ल्याएर खन्ने कुरा गर्नुभयो । हामीलाई कति पनि थाहा थिएन । उहाँहरुले मेसिन पनि ल्याउनुभएको थियो’, राईले भने । यहाँका स्थानीयलाई जानकारी नै नगराई ब्रेकरसहित स्काभेटर ल्याएपछि चकित परेको राई बताउँछन् । बिनाजानकारी ‘खुवालुङ’ भत्काउन स्काभेटर ल्याएको थाहा पाएपछि दुई दिन स्थानीयले रोकेर फर्काइदिएको उनी बताउँछन् । पहिला आफूलाई यसबारे थाहा नभएको तर, अहिले यसको महत्व बुझेकाले कुनै पनि हालतमा फुटाउन नदिने उनको भनाइ छ । यद्धपि, फुटाउने प्रयास यो पहिलो नभएको उनले जानकारी दिए । ‘पहिला पनि उहाँहरुले हामीलाई जानकारी नगराई मेसिन ‘ल्यार’ खनाउनु भएको थियो । अहिले पनि त्यस्तै सोचेर, फेरी त्यही गर्नुपर्छ भन्ने सोचेर उहाँहरुले मेसिन ल्याउनुभयो । तर, उहाँहरुको सोचलाई हामीले ‘सक्सेस’ हुन दिएनौँ’, उनले भने । ‘खुवालुङ’को विषयमा भइरहेको विवाद जेटवोट सञ्चालक व्यवसायिहरुको एकल स्वार्थ भएको ‘खुवालुङ क्षेत्र संरक्षण समिति’ का सदस्य दिनेश काम्दुङ राईको आरोप छ ।

‘अहिले देखिएको विवादचाहीँ सिधा भन्नुपर्दा यहाँ बोट सञ्चालक व्यवसायीको स्वार्थका कारण देखिएको हो । यहाँ जेटबोट सञ्चालन गर्ने व्यवसायीले, बोट सञ्चालन गर्दा ‘खुवालुङ’ले अप्ठ्यारो परेको गुनासो राज्यसँग राखेपछि राज्यले त्यो सम्बोधन गर्नतर्फ लाग्यो । तर, यसको ऐतिहासिक महत्व के छ भनेर यहाँका स्थानीय, सरोकारवालाहरुसँग छलफल नै नगरी यो ‘खुवालुङ’ फुटाउने योजना बनाएपछि विवाद उत्पन्न भएको हो’, उनले भने । सरकारको यो कदमप्रति संसारभर छरिएर रहेका किराँती समुदायमा चासो बढेको उनले बताए ।

pasal near by khuwalung

सरकारको ध्यानाकर्षण
‘खुवालुङ’को विषय बहसको क्षेत्र बनेपछि सरकारले पनि आफ्नो कदम हटाउने संकेत देखिएको छ । अहिले सबै पक्षसँगै जेटबोट चलाउने व्यवसायीले पनि यसबारे मनन गर्ने भनेपछि सरकारको ध्यानाकर्षण भएको पाइएको छ । व्यवसायी पनि ‘खुवालुङ’लाई जोगाएर वैकल्पिक जलमार्ग सरकारले निर्माण गर्न सके आफूहरु त्यसको विनाशमा नलाग्ने बताउँछन् । ‘हामीले ‘खुवालुङ’ फुटाउनुपर्छ नै भनेका छैनौँ । हामीलाई सरकारले त्यसको वारिपारिबाट खोला बनाइदिए त्यसको संरक्षणमा पनि हामी लाग्छौँ ।

यसले त हाम्रै व्यवसाय बढ्छ । यसलाई हेर्न मान्छेहरु आउनुहुन्छ । यसको संरक्षणमा त हामी पनि जोड दिन्छौँ । हाम्रो माग के हो भने, सरकारले हामीलाई वैकल्पिक बाटो बनाइदिनुपर्यो’, कोसीमा जेटबोट सञ्चालन गर्दै आएका एक व्यवसायीले भने । विवादबाट चर्चामा आएको ‘खुवालुङ’ हेर्न आउने पर्यटकका कारण आफूहरुलाई फाइदा पुगिरहेको ती व्यवसायीको भनाइ छ । यसको संरक्षण भए अझ पर्यटक बढ्न उनको विश्वास रहेको छ । अहिले प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले पनि यसको संरक्षण गर्नुपर्नेमा जोड दिन थालेका छन् । उनले व्यवसायीको माग र किराँतीहरुको सभ्यताको थलो दुवैलाई मिलाएर लैजाने संकेत गरेका छन् ।

राजनैतिक दलको चासो
यसका साथै राजनैतिक दलले पनि यस विषयमा चासो देखाउन थालेका छन् । सर्वत्र चर्चा र चासो बढेपछि ‘खुवालुङ’को विषयमा प्रदेश १ का प्रमुख दलका नेताहरुले छलफल नै गरेका थिए । छलफलमा खुवालुङ फुटाउनेभन्दा जेटबोटको लागि विकल्प खेजे सबैलाई फाइदा हुने निचोड निस्कियो । सोही बमोजिम सरकारलाई उनीहरुले आग्रह पनि गरे । उनीहरुले ‘खुवालुङ फुटाउनुभन्दा यसको दायाँबाँयाबाट वैकल्पिक जलमार्ग निर्माण गर्न’ सुझाए ।

छलफलपछि प्रदेश १ का पूर्वआर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री इन्द्र आङ्म्बोसहित विभिन्न राजनैतिक दलका नेताहरुले स्थलगत रुपमा खुवालुङको अनुगमन गरेका थिए । पूर्वमन्त्री इन्द्र आङ्म्बोले खुवालुङ मास्ने सरकारको नीति नै गलत भएको बताए । ‘जल यातायातको विकास गर्ने एक मात्र उद्देश्यका साथ किराँतीहरूको आस्थाको धरोहर खुवालुङ मास्ने सरकारी नीति गलत छ । खुवालुङ संरक्षण गरेर पनि जल यातायात चलाउन सकिन्छ । यसबारे राज्य गम्भीर बन्नुपर्ने खाँचो छ’, पूर्वमन्त्री आङम्बोले भने । सरकारले प्राविधिक अध्ययन गरेरै यसको विकल्प खोज्नपर्ने उनको सुझाव छ ।

संरक्षण भए प्रशस्त सम्भावना
यसको संरक्षण गर्न सके सर्वत्र फाइदा हुने देखिन्छ । अरुलाई भन्दा पनि सुरुमा ‘खुवालुङ’ फुटाउनुपर्छ भनेर सरकारसँग माग राख्ने जेटबोट सञ्चालक व्यवसायीलाई नै सबैभन्दा बढी लाभ हुने देखिन्छ । यसबारे थाहा नै नहुँदा भोजपुरबाट सुनसरी र सुनसरीबाट भोजपुर जाने यात्रु मात्र यहाँ आउने गर्थे । जसले गर्दा एउटा जहाजमा यात्रु भरिन घण्टौँ लाग्थ्यो । अहिले ‘खुवालुङ’ हेर्नकै लागि आउने पर्यटकको संख्या अन्यको तुलनामा दोबर रहेको व्यवसायीहरु नै बताउँछन् । उनीहरु पनि वैकल्पिक मार्गकै निचोडमा पुगेका छन् । यसका साथै अहिले पर्यटक ‘खुवालुङ’ हेर्नकै लागि आउन थालेपछि यहाँ आसपासमा पसलहरु पनि सञ्चालनमा आउन थालेका छन् ।

local turest in khuwalung

प्रतिक्रिया दिनुहोस

एनएमबी बैंकको तरहरा शाखाका पाँच कर्मचारीमा कोरोना पुष्टि, बैंकको सेवा बन्द

इटहरीः कर्मचारीमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएपछि सुनसरीको इटहरी उपमहानगरपालिका २०, तरहरास्थित एनएमबी बै ...

सडक विस्तारका लागि गएको डोजरमा तोडफोड, प्रहरीद्वारा कारबाही गर्न आनाकानी

इटहरीः मोरङको पथरीशनिश्चरे नगरपालिका ५ मा सडक विस्तारका लागि नगरपालिकाले परिचालन गरेको डोजरमाथि स्था ...

भारतले १८ वर्षमाथिका सबैलाई कोरोना खोप दिने

नयाँ दिल्लीः भारत सरकारले १८ वर्षमाथि सबै नागरिकलाई कोरोनाभाइरसविरूद्धको खोप दिने घोषणा गरेको छ । प ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: [email protected]
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • मार्केटिङ प्रमुखः देवराज पुरी
  •   ९८६२३०११३८, ९८१९०३१०६२
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल (इलाम)
  •  राजन ठटाल (खोटागं)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)

Copyright © 2018 / 2021 - pradeshportal.com All rights reserved