प्रदिप बास्तोला
धरानः तस्बिर र भिडियो केवल दृश्य कैद गर्ने माध्यम मात्र होइनन्, समाजका वास्तविकता उजागर गर्ने र जनसरोकारका मुद्दालाई सम्बन्धित निकायसम्म पुर्याउने सशक्त माध्यम पनि हुन्। यही मान्यतालाई आत्मसात् गर्दै युवा फोटो पत्रकार रेन याक्थुङ्बा (प्रवेश कुमार लिम्बू) दृश्य पत्रकारितामार्फत समाजका महत्त्वपूर्ण मुद्दा उजागर गर्न सक्रिय छन्।
नेपाल फोटो पत्रकार महासंघ सुनसरीका सक्रिय सदस्यसमेत रहेका धरान–८ निवासी याक्थुङ्बाले फोटोग्राफी तथा भिडियो पत्रकारिताका माध्यमबाट स्थानीय समुदायका समस्या, सामाजिक सरोकार र वातावरणीय चुनौतीलाई सार्वजनिक बहसमा ल्याउने काम गर्दै आएका छन्। घटनालाई तस्बिर र भिडियोमा उतार्ने मात्र नभई त्यसको सामाजिक महत्त्व र जनजीवनमा पर्ने प्रभावलाई समेत उजागर गर्ने उनको प्रयासले दृश्य पत्रकारिताको भूमिकालाई थप अर्थपूर्ण बनाएको छ।
संकटका घटनादेखि वातावरणीय मुद्दासम्म
पत्रकारितामा संवेदनशीलता, जिम्मेवारी र जोखिमको सामना गर्ने तत्परता आवश्यक हुन्छ। याक्थुङ्बाले पनि यस्ता चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा घटनास्थलमा पुगेर समाचारका लागि दृश्य सामग्री संकलन गर्दै आएका छन्।
बराहक्षेत्रमा भएको गम्भीर डुङ्गा दुर्घटनाजस्तो संवेदनशील घटनादेखि धरानस्थित चारकोसे जङ्गल क्षेत्रमा रहेको डम्पिङ साइटमा फोहोर जलाउँदा उत्पन्न हुने धुवाँले वातावरण र मानव स्वास्थ्यमा पार्ने असरका विषयसम्म उनले आफ्नो क्यामेरामार्फत सार्वजनिक चासोका मुद्दा उठाउँदै आएका छन्।
विशेषगरी वातावरणीय प्रदूषण र त्यसले स्थानीय बासिन्दाको जनजीवनमा पार्न सक्ने असरबारे दृश्य सामग्रीमार्फत ध्यानाकर्षण गराउनु उनको पत्रकारिताको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। फोहोर व्यवस्थापनजस्तो दीर्घकालीन सार्वजनिक सरोकारको विषयलाई दृश्य पत्रकारितामार्फत उठान गर्दा सम्बन्धित निकायलाई आफ्नो जिम्मेवारीप्रति सचेत गराउन सहयोग पुग्न सक्छ।
त्यस्तै, दुर्घटना तथा संकटका बेला घटनास्थलबाट संकलित तस्बिर र भिडियोले घटनाको वास्तविक अवस्था बुझ्न, समाचारलाई विश्वसनीय बनाउन र आम नागरिकसम्म सूचना पुर्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।
दृश्य कथामार्फत समाजका आवाज
तस्बिरले कहिलेकाहीँ लामो विवरणले व्यक्त गर्न नसकेको यथार्थसमेत प्रस्तुत गर्न सक्छ। यही विशेषतालाई उपयोग गर्दै फोटो पत्रकारहरूले समाजका ओझेलमा परेका विषय, नागरिकका समस्या र सार्वजनिक सेवासँग सम्बन्धित प्रश्नलाई दृश्य कथामार्फत प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।
याक्थुङ्बाको पत्रकारितामा पनि जनसरोकारका विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाउने प्रयास देखिन्छ। समाजमा भइरहेका गतिविधि, नागरिकले भोगिरहेका समस्या र वातावरणीय चुनौतीलाई तस्बिर तथा भिडियोमार्फत सार्वजनिक गर्नु उनको कार्यशैलीको महत्त्वपूर्ण पाटो हो।
स्थानीय स्तरमा उठेका मुद्दाहरूले व्यापक चर्चा पाउन र सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउन सञ्चारमाध्यमको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यस क्रममा दृश्य पत्रकारिताले घटनाको प्रत्यक्ष अवस्था देखाउने भएकाले समाचारको प्रभावकारिता बढाउन सहयोग पुर्याउँछ।
व्यावसायिक निष्ठा र जिम्मेवार पत्रकारिताको महत्त्व
फोटो पत्रकारिता आकर्षक तस्बिर खिच्ने पेसा मात्र होइन। यसमा घटनाको सही पहिचान, तथ्यको पुष्टि, मानवीय संवेदनशीलताको सम्मान र पत्रकारिताको आचारसंहिताको पालना उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।
विशेषगरी दुर्घटना, विपद् तथा मानवीय पीडासँग सम्बन्धित घटनामा दृश्य सामग्री संकलन गर्दा पीडितको गोपनीयता, सम्मान र संवेदनशीलतालाई ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ। त्यसैले दृश्य पत्रकारितामा प्राविधिक दक्षतासँगै व्यावसायिक जिम्मेवारी पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
याक्थुङ्बाजस्ता स्थानीय स्तरमा सक्रिय फोटो पत्रकारहरूले संकलन गरेका दृश्य सामग्रीले नागरिकका समस्या सार्वजनिक गर्न, घटनाको अभिलेखीकरण गर्न र समाजमा आवश्यक बहस सिर्जना गर्न योगदान पुर्याउन सक्छन्।
जनसरोकारको पत्रकारितामा निरन्तरताको अपेक्षा
स्थानीय पत्रकारिताको प्रभावकारिता त्यहाँका नागरिकका वास्तविक समस्या कति उजागर हुन्छन् भन्ने कुरासँग जोडिएको हुन्छ। स्थानीय तहमा देखिएका वातावरणीय समस्या, सार्वजनिक सेवा प्रवाहका कमजोरी, विपद् व्यवस्थापन तथा नागरिकका दैनिक जीवनसँग सम्बन्धित विषयलाई निरन्तर प्राथमिकता दिनु पत्रकारिताको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हो।
दृश्य पत्रकारितामार्फत समाजका यस्ता मुद्दा उजागर गर्न सक्रिय रेन याक्थुङ्बाको प्रयासले तस्बिर तथा भिडियोको सामाजिक उपयोगितालाई देखाउँछ। उनका आगामी कामले पनि जनसरोकारका विषयलाई प्राथमिकता दिँदै तथ्यपरक, जिम्मेवार र प्रभावकारी पत्रकारितालाई निरन्तरता दिने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
समाजमा भएका घटनालाई दृश्यमा कैद गर्नु मात्र होइन, ती दृश्यमार्फत नागरिकका आवाज, समस्या र सरोकारलाई सार्वजनिक बहससम्म पुर्याउनु नै जिम्मेवार दृश्य पत्रकारिताको मूल मर्म हो। यही मर्मलाई आत्मसात् गर्दै अघि बढ्ने फोटो पत्रकारहरूले स्थानीय पत्रकारितालाई थप सशक्त बनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्छन्।
