दशैँ क्रेज, सुन्दर स्मृति

  • आश्विन २१, २०७६
  • १६२ पटक पढिएको
  • तारा पराजुली
alt

दशैंप्रतिको बुझाइ, विश्वास र मान्यता ठ्याक्कै कुन प्रसङ्गले कसिलो बनायो त्यता नजाऔं । सानों छँदा भोगेका भोगाइले जे सिकायो ती औधी प्रेममय थिए जसका कारण आज पनि दशंै प्रिय छ । तर बाल्यकालको दशैं र आजको दशैं दर्ज गर्दा आकाश पातालको भिन्नता छ ।

पहाडमा दशैं आउन लाग्दा हावाको बहाब र बेग नै भिन्न लाग्थ्यो । माटोको सुगन्ध, फूलको सुवास, चराहरूको सङ्गीत, घामको स्पर्श सबै अर्कै छुट्टै प्रेमिल लाग्थे । स्कुल छुट्टी भएपछि औंला भाँच्न शुरु हुन्थ्यो दशैं आउने दिन गनेर । साँच्चै अनौठो त्यो समय । त्यसमा पनि सबै घरहरू पोतिएर चिटिक्क पारेपछि, बाटो खनेर चौडा र सिनिक्क बनाएपछि वर्णनमा सुनेको स्वर्ग भन्दा कम कहाँ थियो र मेरो घर अनि गाउँ ।

म बच्चादेखि नै अलि पृथक स्वभावकी केटी रहेँछु । अहिले सम्झँदा मेरो उसबेलाको मिहिनेत र सङ्घर्ष आफैँलाई महान लाग्छ । दशैंसँग जोडिएका अनेक निजी अनुभव, साहस र थुप्रै सुन्दर स्मृति छन् मसँग । ती स्मृति र भोगाइले घरीघरी उतै तानेर लैजान्छन् आफैंबाट मेरा दैनिकीहरूलाई र मेरा सपनाहरूलाई ।

हामीले जान्दा हाम्रो घरको रङ न पहेँलो न रातो न सेतो अनौठो रङको थियो । अरुको भन्दा पृथक घरको रङ देखेर मैले बुबाआमालाई कलर चेन्ज गर्न भनेँ । बुबाआमा मान्नु भएन ।’ अरुको जस्तो त अरुकै छँदैछ नि र त हाम्रो फरक बनाएको त ।’ बुबाको जवाफ थियो ।

धेरै जिद्दी गरेपछि मात्र उहाँहरूले सहमति दिनुभयो मेरो रहरको घर बनाउन । बुबाआमासँग तर्क र तयारीले जितेपछि त्यस वर्षको घर सिँगार्ने सबैजसो काम मैले आफैँ गर्ने हिम्मत गरेँ । आउन जान गरी लगभग ५ घण्टाको बाटो हिँडेर आफैँ रातो गाढा माटो खोजेर ल्याएँ र घरमा पनि आफैँ छेपेँ । हाम्रो घर अग्लो तीन तले थियो । ठूलो र अग्लो भ¥याङ चढेर हरियो किटको बाल्टीमा रङ्गीन माटोको घोल छानाको बलोमा डोरीले झुन्ड्याएर मैले घर छेपेँ ।

rato mato 1
ठूलोबुबाले बुइँगल नजिक पुगेको मेरो उचाइ हेर्दै गर्वले हँसिलो चेहरा बनाएर भुइँमा बसेर भ¥याङ समाइदिनुभयो । साना हातहरूले कुचो चोप्दै छ्याप् छ्याप् पहिलो पटक सानी केटीले घर छेपेको देखेर बुबाआमा र छिमेकीहरू छक्कै पर्नुभयो । त्यसबेला म त्यस्तै १३÷१४ वर्ष मात्र पुगेकी थिएँ ।

अहिले पनि याद ताजै छ । म कलर(रङ)को कुरामा चाहिँ निकै चुजी रहेँछु भन्ने कुरा मैले हाम्रो घरमा तीन वर्षमा तीन ओटा रङ छानीछानी पोतेको कुराले पुष्टि गर्छ । रातो रङ पोतेको ठीक एक वर्षपछिको दशैंमा मैले घरमा सेतो चम्किलो कमेरो माटोले पोतें । अर्को बर्षको दशैंमा त्यो पनि मन परेन र निख्खुर पहेँलो रङले घर रङ्गाएँ । माथि पहेँलो र तल भुइँमाथिको भागमा सिधा लाइन बनाउन डोरी तन्काएर रातो माटोले पोतेपछि बल्ल बन्यो मेरो रहरको घर । साँच्चै खुब मुस्कुरायो हाम्रो घर त्यस बेला । त्यो भन्दा धेरै मुस्कुराएर रमायो मभित्रको सानो मान्छे ।

घरमाथि पाखेखेत छेउमा ठूल्ठूला मौवाका रुखहरू थिए । झ्यालहरू रङ्गाउन हामी हरेक वर्ष मौवाको वयस्क बोट खुर्केर बोक्राहरू जम्मा गथ्र्याैँ । ढिकीमा कुटेर ती बोक्रा ठूला भाँडामा राखेर २ दिनसम्म आगोमा पकाएपछि पक्की रङ बन्थ्यो । जसले झ्यालढोका रङ्गाएपछि घर बेहुली झैँ हुन्थ्यो । भित्ता, झ्याल, ढोका आफ्नो चाहनाअनुसार भएपछि बल्ल हाम्रो घर सपनाको घरजस्तो भयो ।

त्यसपछि घरको बाहिरी रङ कहिल्यै फेरिएन । मेरो कलिलो छनोट परिवारको अब्बल स्वीकृति बन्यो समयसँगै घरभित्रका थुप्रै कथाहरू फेरिए । जीर्ण प्वालहरू टालिए । पात्रहरू थपिए । अभिनय फेरिए । त्यही घरबाट कयौं दशैंहरू बिते । जति बिते खुशीले बिते दुःखहरूलाई जितेर बिते । आँशुलाई उछिनेरै बिते । घर पनि एक शक्ति रहेछ, सुरक्षा र विश्वास रहेछ । प्रत्याभूत भयो ।

house
दशैंमा पिङ हाल्न कि त बारीमा अगौटे (नल कटुवा)कोदो रोपिन्थ्यो कि त खेतमा तौली धान । बारीका डिलमा बाबियो जोगाएर राखिन्थ्यो पिङको लठारो बाट्न भनेर । धान गोडि नसकेको साल अलि भद्दा लाग्थ्यो दशैं । तसर्थ दशैं उल्लासले मनाउन झरी बादल नभनी धान गोड्ने काम मैझारो गर्नै पथ्र्याे । दशैं लागेसँगै गाउँभरि मात्रै होइन पारिपारि बोयातिरबाट समेत शक्तिशाली आवाज मसम्म आइपुग्थ्यो । चिउरा कुट्दा निस्कने ढिकी बजेको त्यो सङ्गीतको मिठास नै छुट्टै थियो ।

आहा ! त्यो बेलाको दशैं, चिउरा कुटिसकेको दिन मसला कुट्ने दिन पनि हो । तातो हाँडीमा हजुरआमाले फिलुङ्गे र फर्सीको बियाँ भुटेर नाङ्लाभरी बनाउने दिन, हामीले धुले अचार कुट्ने दिन । आमा पाकेको काँक्राको खल्पी हाल्नुहुन्थ्यो रायोको पहेँलो छोप मिलाएर । दाजुहरू घरको अन्य काम सिध्याएर गाउँमा बाबियो खोज्न जानुहुन्थ्यो । बुबा पिङको डोरी बाट्नुहुन्थ्यो । ठूलोबुबाले कि त काभ्राको रुखमा कि त मतानमुनि पिङ हाल्दिनुहुन्थ्यो । आँगनमा जेठा दाइ (जेठा दमाई) नयाँ लुगा सिलाउनुहुन्थ्यो । आँगनमै कान्छा साहु दुई हातले डोरी तान्दै हतियारमा साँध (धार) लगाउनु हुन्थ्यो । साँध लगाइससेका हँसिया, खुकुरी, कोदालो, कट्टी, तरबार आदि हतियारहरू तलामाथि दुर्गा थापेर डमरु र घण्ट पूजा बजेपछि, आँगनमा खसी मार हानेपछि, नयाँ लुगा लगाएपछि पिङ मच्चाउन थालेपछि बल्ल शुरु हुन्थ्यो हाम्रो दशैं ।

नयाँ लुगा लगाएर ठूला मान्छेहरूको हातबाट निधारभरि रातो टीका, शीरभरि पहेँलो जमरा, मुठीभरी पैसा र मनभरि आशीर्वाद थापेको दिन संसारकै धनी र भाग्यमानी भएको महसुस हुन्थ्यो ।

एक्लैएक्लै बोलाएर कहाँ आउथ्यो र पहाडमा दशैँ ? घरदेखि अलि पर पँधेरो थियो । उसबेला गाउँमा बिजुलीबत्ती थिएन । फराकिलो बाटो थिएन । पैदल हिँडेर थाकेपनि दुःख बिसाउने मनकारी छिमेकी थिए । फराकिलो बाटो नभएर के भो र चौडा छाती र बत्ती भन्दा उज्यालो मन भएका मान्छेहरू गाउँभरी थिए ।

घरदेखी कोशौँ टाढा ढुङ्गेधारो भए पनि मृदु वचनले तिर्खा मेट्ने संगीहरू थिए । अहिले गाउँमा बाटो छ । बिजुली बत्ती छ । भौतिक रूपले गाउँ झिलिमिली छ तर बत्ती वरिपरि खेल्ने रहरहरू परपर छन् । झोलुङ्गेमा झकाइरहेको बालक झैँ उज्यालो आफैँ एक्लै शर्माइरहेछ शून्यताको कोक्रोभित्र । जे भए पनि कहिल्यै भुल्न नसक्ने अमिट सम्झनाहरू हृदयमै छन् । त्यो दशैँ क्रेज जसले घरीघरी भेटाइरहन्छन् स्मृतिमा । मेरो गाउँ, मेरो बाल्यकाल अनि बर्सेनी आउने प्रिय दशैं र प्रिय रङ ।

gau dsai

प्रतिक्रिया दिनुहोस

नेपाली सेनाको ‘एक सि ...

धनकुटाः धनकुटामा नेपाली सेनाले ‘एक सिपाही, एक फलफूलको बिरुवा’ अभियानको प्रारम्भ गरेको छ ...

आयोजकलाई हराउँदै ब्व ...

बेलबारीः आयोजक नीलोलाई हराउँदै ब्वाइज युनियन काठमाडौ मोरङको भाउन्नेमा भइरहेको तेस्रो डाँगीहाट गोल्डक ...

निर्वाचन क्षेत्र नम् ...

धरानः निर्वाचन क्षेत्र स्थानीय पूर्वाधार विकासका लागि सुनसरीको क्षेत्र नम्बर १ मा सडक निर्माणलाई पहि ...

इष्ट टुरिजम इभेन्ट म्यानेजमेन्ट एण्ड मिडिया प्रालिद्धारा प्रकाशित

प्रदेश पोर्टल डटकम

इटहरी उपमहानगरपालिका, सुनसरी, कोशी, नेपाल

  • कम्पनी दर्ता नं. १९४७९७/०७५/०७६
  • स्थायी लेखा नं. ६०६६४३६५८
  • सूचना विभाग दर्ता नं. ९३०/०७५–०७६
  • प्रेस काउन्सिल दर्ता नं. १७१/०७५–०७६
  • फोन नं.: +९७७ २५ ५८२६९०
  • मोबाइल नं.: +९७७ ९८४२०३७४०२
  • इमेल: [email protected]
  • प्रधान सम्पादक: राजेश विद्रोही
  • महाप्रबन्धकः बद्री भिखारी
  • प्रबन्धकः देवान किराती
  • प्रबन्ध सम्पादकः प्रेमप्रसाद बास्तोला
  • सम्पादकः मिलन बुढाथोकी
  • डेस्क सम्पादकः खेमचन्द्र अधिकारी
  • अंग्रेजी डेस्क प्रमुखः विराट अनुपम
  • मार्केटिङ प्रमुखः प्रकाश तिम्सिना
  •   (९८६२१२०९७१)
  • संवाददाताः कविराज घिमिरे (धनकुटा)
  •   नमिन ढकाल(इलाम)
  •   बाबुराम वास्ताेला (संखुवासभा)
  • फाेटाे पत्रकारः गुरू ढकाल, वुलेट खतिवडा
  • स्वास्थ्य पृष्ठ संयोजकःडा. सुर्यबहादुर पराजुली (एमडी)
  • लोकसेवा पृष्ठ संयोजकः अनिल पोख्रेल (नायब सुब्बा)

Copyright © 2018 / 2019 - pradeshportal.com All rights reserved